L và H

tiếp tục đi theo câu chuyện: Jean-Yves Mollier không chỉ viết lịch sử xuất bản trên diện rộng, mà còn nhìn vào một số nhân vật cụ thể; L ở đây là Larousse còn H là Hachette - những cái tên tất nhiên quá quen

(một 1 & 2 khác)

Ban đầu, Mollier quan tâm đến các Lévy của xuất bản tại Pháp (Michel và cả Calmann), những người có vai trò lớn, nhưng

trong thế kỷ 20 còn có nhiều nhà xuất bản khác.

Người ta có thể không hình dung được là đằng sau những quyển từ điển Larousse vô cùng nổi tiếng lại có một con người cụ thể: Pierre Larousse, và thật ra người ta biết rất ít về Louis Hachette, tuy cái tên Hachette thuộc vào số những gì nằm ở vị trí dẫn đầu.

Đặc biệt, cái tên "Larousse" như thể không phải là tên của một cá nhân cụ thể nào - rất nhiều người hiểu ngay "những trang hồng của Larousse" muốn nói gì. Tất nhiên, cả Hachette lẫn Larousse đều thuộc vào số những gì gây ngán ngẩm, giống mọi điều dính dáng đến học hành hồi nhỏ, mà ai cũng phải đi qua như một trauma.

Thế rồi hai chỗ đó, Hachette và Larousse, lại còn bắt tay với nhau, thôi không là đối thủ nữa (tất nhiên là đối thủ lớn nhất).

Có một đoạn nhà xuất bản Larousse dính dáng với Charles Maurras, tuy Pierre Larousse là một người hoàn toàn cộng hòa (điều mà Larousse ban đầu muốn làm là tạo ra một Encyclopédie giống của Diderot và d'Alembert; chỉ vì tình cờ mà cái tên "Encyclopédie du XIXe siècle" bị người khác, de Saint-Priest, lấy mất trước, cho nên đã có "Grand Dictionnaire universel" - sản phẩm nổi tiếng hơn cả, "Le Petit Larousse Illustré" thì mãi năm 1905 mới được lăng xê, tức là sau khi Pierre Larousse chết nhiều). Gallimard thì có mối quan hệ không mấy vinh quang với nazi.