Pour Félix

Ngay trước đó (cuối cùng), Deleuze viết một texte khác, lần này là vì Félix Guattari vừa chết (1992): cùng Guattari, Deleuze từng viết vài cuốn sách.

(Guattari)

Cho Félix

Immanence

"Không ai hơn được Dickens trong việc kể cho chúng ta một cuộc đời nghĩa là thế nào"

(Gilles Deleuze)

(từ đấy đến đây; cũng tiếp tục vi-lo)

Deleuze là thêm một độc giả của Dickens; trong text cuối cùng (cũng cuối), viết ngay trước khi tự sát, Gilles Deleuze đã

Lignes: bài giảng cuối

sau khi đã (gần như là) đầu tiên thì bây giờ đến cuối cùng

trong bài giảng cuối này, Deleuze cũng quay trở lại với (vài) nội dung ở đó

Quignard

tức là, quay lại đó

(đây và kia)

(và nữa)

(tiếp tục "thợ mộc", "Lanark" và "bóc")

Pascal Quignard, đó là

Wanda

Wanda: một nhân vật (nữ, tất nhiên) khác.

Và đây là nhân vật nổi tiếng nhất của Sacher-Masoch, nhân vật nữ chính (Wanda von Dunajew) trong chính Venus in furs, cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất, người đã làm Severin sợ hãi khủng khiếp vì tưởng bức tượng Venus trong vườn sống dậy; trong câu chuyện cũng có yếu tố quan trọng là bức tranh vẽ Venus soi gương của Titian.

Nhưng có một "Wanda" khác, lần này là trong đời thực của Sacher-Masoch.

Trong cuốn sách của mình, Gilles Deleuze đã ngay lập tức nhắc đến Wanda

đi ba lớp

Khảo cổ học bắt đầu từ lớp thứ nhất.

Lớp sau đó có thể coi là xờ-pai gì đó. Với hai mẫu điển hình này có thể thấy, nếu lớp một rất lè phè, hung hãn thì lớp hai dường chỉn chu, nhất là rất lịch sự. Đại khái, ngược hẳn lại.

Nhưng

(tiếp tục fl và ps)

khi không chỉ có hai lớp, mà thêm một lớp nữa, tức thì mọi chuyện khác hẳn, nhất là sự đối xứng (đx) bị xô lệch - điều ít nhất có thể nói là, đối xứng không phải là nguyên nhân duy nhất cho nỗi chóng mặt.

Rất dễ thấy, thậm chí điều đó còn là hiển nhiên (hnh), lớp thứ ba tìm cách trái ngược với lớp thứ hai. Vậy thì tức là, lớp ba lặp lại lớp một? Rất nhiều điều nói lên như vậy (cứ chờ đủ lâu, mọi sự đều lặp lại, thậm chí cứ đợi thật lâu, khéo nazi còn có vẻ khả kính): ít nhất thì ngôn ngữ của những gì trẻ trung ngày nay rất gần với ngôn ngữ tathy (tuy những người dùng ngôn ngữ ấy không hề ý thức được điều này).

Nhưng tất nhiên là không giống chằn chặn. Một điểm khác nằm ở một từ (một chữ) rất nhỏ:

S&M

nghl: thế là mất cả giỗ

tiếp tục luôn (tức là, bắt đầu luôn)

như vậy thì cũng gần như đồng nghĩa với quay trở lại cái đó

Cuốn sách của Gilles Deleuze

Xung quanh

 

tức là xung quanh nhân vật ấy

hết vg rồi lại đến xq:

(cũng tiếp tục một x khác)

Deleuze về Beckett: Kẻ cạn

you know, đọc Deleuze thì; còn khi Deleuze đọc, thì sẽ là như dưới đây

Kẻ cạn

George Steiner: Books, Tolstoy, Dostoevsky & Martin H.

(tiếp tục:

+ "tiếng Việt abc";

+ "Chroniques HN: một phố";

+ tiếp theo và kết thúc "opus 1")

opus 1

-Six-Sol-Sor-

Những năm trở lại đây, trong tổng số tác phẩm của Fernando Sor, Le Calme trở thành một dạng en vogue. Một bản nhạc xa xưa bỗng được biết đến nhiều vào một thời đại về sau, bao giờ cũng là do một hoặc nhiều nghệ sĩ lớn của thời đó chú ý đến nó. Roland Dyens chơi Le Calme, nhất là trong một lần trên cây đàn rất quý Robert Bouchet. Dyens là người hay nói trên sân khấu, hôm ấy Dyens nói mình sẽ chơi Le Calme, rồi dịch luôn cái tên ấy sang tiếng Anh, và cả tiếng Đức (nếu tôi nhớ không nhầm, Dyens nói, "Die Stille").

đọc Deleuze

quên khuấy mất bài ởkia cứ để đó mà chưa viết tiếp (ơ, mà sao không thấy ai nhắc nhỉ?) cũng đang viết tiếp "Chroniques HN: một phố" về phố Bà Triệu và "tiếng Việt abc"

quyển sách này:

Deleuze Musique

đã tiếp tục "Paradis" ((Những) thiên đường giả của Baudelaire)

ơ, tôi có hiểu sai không nhỉ? rằng cứ khi nào xảy đến một cái gì đó ở phạm vi không nhỏ, thì đó đều là lúc con người quên mất một cái gì đó trong số các nghĩa vụ của nó; rất có thể, nó quên mất điều sau đây: nghĩa vụ của con người là sống cuộc đời mình một cách nghệ thuật; Baudelaire nói, con người có thể thức dậy "với một thiên tài trẻ và cường tráng"

tôi rất mong là tôi sai, nhưng rất có thể là không

Deleuze: Văn chương và cuộc đời

đã tiếp tục Eichendorff-vô tích sự và "Tư Mã Thiên của họ"

Đương nhiên, mục "đọc lý thuyết" không thể thiếu một nhân vật, Gilles Deleuze. Thậm chí tôi còn thấy Deleuze là cả một triệu chứng lớn của triết học suốt một thời đại: Deleuze là figure của triết gia đọc văn chương. Michel Foucault nhận là mình rất ít đọc văn chương, chẳng hạn, nhưng Deleuze liên tục chạm thẳng vào phê bình văn học, theo nghĩa cơ bản nhất. Schopenhauer có đọc văn chương bao giờ không? Câu đố ấy dành cho bạn trẻ ưa thích triết học.

Xứ Phi Lai: Erewhon

Quay trở lại với Valery Larbaud "của tôi"; đồng thời đây cũng là sự mở ra câu chuyện của các nhà văn ở vai trò dịch giả:

Cái nhìn của

Ta sẽ nói, một cách hết sức ngắn gọn, đến một điều, mà Roland Barthes nhắc đi nhắc lại nhiều lần: "trách nhiệm của hình thức".

Điều gì làm cho "phong trào triết học" tại Việt Nam (buộc thêm vào đó là ý luận, chùm ý luận của "cấp tiến", "khai minh", "liberalism" etc.) trong vòng trên dưới mười năm vừa rồi ngớ ngẩn từ trong yếu tính của nó trở đi đến như thế? Ở mức độ, thêm một lần nữa, bi kịch đã biến thành hài kịch (mau chóng khủng khiếp). Đó là vì cái nhìn.

Michel Foucault (ii)

Bốn khái niệm nằm ở trung tâm các suy nghĩ của Michel Foucault: discours tức định ngôn, énoncé, archive và archéologie. Tất nhiên, còn phải kể đến chẳng hạn phoọc-ma-xi-ông (formation), strate (vỉa, tầng), dispositif hay sujet, nhưng vào lúc này ta tạm chỉ khoanh vùng bốn thứ kể trên.

Michel Foucault (i)

khi những người cách đây mới mấy năm đầy nhiệt tình Foucault đã quay sang các đối tượng khác, những con mồi hấp dẫn hơn, béo hơn (và dĩ nhiên, dễ tiêu hóa hơn), khi mọi thứ đã lắng xuống, thời điểm thật lý tưởng để quay trở lại từ đầu, và qua đó cũng tránh cho Michel Foucault một số phận ở Việt Nam tương tự với số phận mà Nietzsche, Schopenhauer hay Deleuze từng phải chịu (đây chỉ là nêu lên vài ví dụ nhỏ)

trước tiên: vấn đề discours

discours (của Foucault) không phải là diễn ngôn

khủng hoảng châu Âu

châu Âu lúc nào cũng khủng hoảng

Văn chương miền Nam: triết học

tạm gác lại mấy màn giải trí nho nhỏ, ta đến với một chủ đề: triết học ở miền Nam trước 1975 như thế nào, hao hao như là làm cái công việc trở thành chủ đề cho cuốn sách lừng lẫy thứ ba của Kant

(nhân tiện: "Urteilskraft" dường như dịch thành "năng lực đánh giá" thì đúng hơn là "năng lực phán đoán", vì "phán đoán" bao hàm sắc thái của sự phóng chiếu, nghĩa hẹp hơn là "đánh giá"; cũng tương tự, "phóng chiếu" thì chính xác hơn là "phản tư"; về riêng "đánh giá", Schopenhauer trong Die Welt als Wille und Vorstellung đã bàn một cách tuyệt vời; điều kỳ quặc [thật ra cũng không kỳ quặc lắm] là người rất xuất chúng trong bình luận Kant lại là nữ tiểu thuyết gia Jane Austen; ở Việt Nam, một câu nói đã trở thành kinh điển của những người "nghiêm túc": "đó chỉ là văn học"; hết sức xin lỗi, văn chương mới chính là con đường hiệu nghiệm hơn nhiều so với con đường của triết học)