Ông bác Ralph

Dickens, với Nicholas Nickleby, tạo ra một phản đề: Ralph Nickleby là một anti-Toby - câu chuyện của Dickens khiến Tristram Shandy tìm được một đối cực. Các uncle thì rất lắm chuyện.

(tiếp tục CG)

Nicholas Nickleby xuất hiện trong tiếng Việt cũng là một cơ hội không nhỏ để kiểm chứng lý thuyết của E. M. Forster (nhân vật flat và nhân vật round: rất có khả năng độc giả cuốn tiểu thuyết của Dickens sẽ thấy rốt cuộc nhân vật cũng không flat lắm).

Đọc hết Nicholas Nickleby, người ta sẽ rùng mình nhớ lại khoảnh khắc Smike nghe Nicholas lần đầu tiên nhắc đến ông bác của mình - lúc này, hai người đã ở chỗ đoàn kịch của Vincent Crummles, sau khi thoát khỏi Dotheboys Học hiệu tại Yorkshire, gần Greta Bridge, cơ ngơi của Squeers quái dị - "Cậu ta [Smike] lẩm nhẩm nhắc lại cái tên đó đến lần thứ hai mươi" (Nicholas Nickleby, Nguyễn Hoài dịch, tập 1, trang 605).

Ralph Nickleby hành nghề (thật ra là nghề gì? một cái nghề theo đúng thiên hướng từ nhỏ Ralph đã thể hiện là mình sở hữu) ở Quảng trường Vàng, London. Dickens dùng một nhân vật như vậy để đi vào (xiên vào thì đúng hơn) xã hội cao cấp, nhất là Sir Mulberry Hawk - sẽ có một duel, điều không hẳn là hay thấy trong thế giới tiểu thuyết của Dickens, thậm chí còn là một duel gây hậu quả chết người.

Chính với Sir Mulberry một điều sẽ được phát biểu:

"Chính bởi lẽ ấy [lẽ ấy: người nào cũng sống trong một vòng giao tiếp chặt và chật] mà những chuyện bất công, bạo ngược, áp bức, những trò rồ dại ngông cuồng nhất cứ diễn ra quanh ta hằng ngày. Quần chúng thường tỏ ra kinh ngạc và phẫn nộ trước các vai chính thể hiện thái độ thách thức tuyệt đối dư luận; nhưng thật không có cái lầm lẫn nào lớn hơn thế; bọn họ làm như vậy chẳng qua là tuân theo cái dư luận của vòng tròn xã hội của riêng họ mà thôi."

(tr.577)

Ở đây ta thấy Dickens khác với Andersen (hai người từng gặp nhau). Nhưng cả hai, ngược lại, đều tuân theo quy tắc (nếu đó đúng là một quy tắc) về người nào vật nào chỗ nấy.