Mar 16, 2019

Kiệt tác của Simenon

Chính nhờ Gide - điều này hết sức dị thường - mà ta có thể nắm bắt được một điều rất khó hình dung, nó khiến cho thế giới văn chương của Simenon như thể mở ra một cánh cửa rất nhỏ; một điều gì đó bất thần làm cho giữa mọi yếu tố lúc nào cũng vô hình và chìm sâu xuống có một yếu tố nổi lên, theo một "thức" cụ thể, thức của phù điêu.

Mar 12, 2019

Vercors ở Việt Nam

nhân tiện:

+ đã tiếp tục bài bình luận Hết ảo tưởng của Balzac (tức là "Trong lúc đọc Lukács (4)")
+ đã tiếp tục tiện bút "Hương cảng Lý Thương Ẩn": Nguyễn Tuân đã tới HK như thế nào
+ định tiếp tục luôn Inferno của Strindberg nhưng gặp tai nạn: không biết nhét quyển sách vào đâu mất, tìm mãi không thấy

Mar 10, 2019

Hết ảo tưởng

Hình như tôi đã có lần nói, không có chuyện là độc giả văn chương nếu không phải độc giả của Balzac. Hình như tôi đã nói thế thật, cho nên tôi nhắc lại, những người làm ra vẻ là độc giả văn chương nhưng không đọc Balzac đều là giả vờ độc giả hết. Lukács cũng chế nhạo các đồng nghiệp Liên Xô coi trọng Zola, nhất là Victor Hugo, hơn Balzac (vì vậy là không biết đọc).

Mar 7, 2019

Các thiết chế (1) trường viết văn Nguyễn Du

Không thể có một miêu tả tìm cách sát thực nếu không gộp vào đó các thiết chế. Xã hội con người có các thiết chế là điều cố hữu, bởi vì đó là những phóng chiếu của ý thức. Ba thiết chế (phóng chiếu) lớn nhất là bệnh viện (đi kèm với đó là nghĩa địa, và càng ngày càng lớn thêm vai trò của nhà dưỡng lão), trường học (đi kèm với đó là chuyện dạy dỗ) và tòa án (đi kèm với đó là nhà tù). Yếu tính của các thiết chế ấy là: sự giả dối. Roland Barthes nói: bảo rằng xã hội con người đạo đức giả thì quá tầm thường (bởi vì quá đúng, lúc nào cũng đúng).

Mar 1, 2019

[tiện bút] Hương cảng Lý Thương Ẩn

(đã tiếp tục "một Xứ Phi Lai nữa": không phải chỉ có một con đường để đến thiên đường, ít nhất cũng nên hy vọng như vậy; và cũng đã tiếp tục Inferno của August Strindberg: cuộc lội qua địa ngục mỗi lúc một thêm trầm trọng)

Feb 27, 2019

một Xứ Phi Lai nữa

Tiếp tục câu chuyện các Xứ Phi Lai: rất có thể, ở những "Phi Lai" này ta tìm được điều đặc biệt nhất mà văn chương có thể mang đến. Tức là, điều đó cũng đồng nghĩa với nói rằng bản thân thực tại của văn chương liên quan rất nhiều (thậm chí chính là) Phi Lai.

Đồng thời, cũng tiếp tục câu chuyện của các nhà văn dịch sách: Valery Larbaud là người dịch Samuel Butler sang tiếng Pháp; giờ, ta đến với Raymond Queneau.

Feb 21, 2019

Bắc (3) Strindberg: Inferno

Trước tiên, xem ởkia.

Kể ra cũng không được hay lắm, vì Inferno, nhan đề tác phẩm của August Strindberg lại trùng với nhan đề một cuốn tiểu thuyết gần đây, một cuốn tiểu thuyết nghe nói rất đình đám: rất dễ có lẫn lộn. Chuyện tên tuổi trùng nhau bao giờ cũng khó giải quyết; chẳng hạn như tôi mới nhận ra có một nhân vật hiện nay tên là "Nhượng Tống" mới khiếp. Nhưng thôi kệ.

Feb 19, 2019

Khái Hưng mặc cảm

Nghiên cứu văn học Việt Nam (cũng như nghiên cứu văn học Việt Nam) đã sụp đổ. Sự sụp đổ đó liên quan không ít đến Khái Hưng. Đây sẽ là tiếp tục của phân tích đã bắt đầu trở nên trọng điểm ởkia, nơi tôi miêu tả "tính cách một nửa" trong hoạt động tinh thần ở Việt Nam: đó là một phân tích cấu trúc ý thức; tôi muốn trả lời câu hỏi, cấu trúc ý thức Việt Nam, trên một số phương diện, như thế nào? Giờ, tôi sẽ tiếp tục với Khái Hưng, để đi sâu vào một điểm khác: mặc cảm ("cấu trúc ý thức" và "mặc cảm" là những từ và cụm từ sẽ hết sức trọng tâm trong năm 2019).

Feb 17, 2019

Khái Hưng vs Vũ Đình Long

Các bài báo của Khái Hưng đoạn 1945-1946: tiếp tục ởkia (trong đó cũng đã mới thêm một bài).

Ở quãng 45-46 mà xảy ra chiến sự giữa Khái Hưng và Vũ Đình Long thì giống như là nối dài của cuộc đối đầu giữa Tự Lực văn đoàn và Tân Dân từng bùng nổ trước đó chừng mười năm.

Feb 13, 2019

Julien Gracq

Lâu lâu rồi chưa tiếp tục chuỗi "ở Việt Nam".

(đã tiếp tục "Bắc (2) Mộ bò" về Ivar Lo-JohanssonTiến hóa sáng tạo của Henri Bergson - chỉ có phần bên dưới chứ chưa có phần mới cho bên trên)

Feb 8, 2019

Bắc (2) Mộ bò

bài trước (bài mở đầu của chuỗi "Bắc", tức là loạt về văn chương của miền Bắc, dưới một số hình thức và với một vài nhân vật), tôi đã định đi sâu vào các saga Bắc Âu. Nhưng rồi bận việc này việc nọ quên biến đi mất.

Jan 29, 2019

Sách mới đầu năm

Vừa "Sách mới cuối năm" đã đến ngay Sách mới đầu năm: từ đầu năm đến cuối năm thì lâu, chứ từ cuối năm đến đầu năm thì lại rất nhanh.


Jan 26, 2019

Jan 21, 2019

Bergson: Tiến hóa sáng tạo

(tiếp tục "đao phủ"Thư của Lord Chandos)

Nếu tôi không nhầm (chắc không nhầm) ở Việt Nam, triết học (cái triết học) đang ở vào (đang ở ngay trước ("imminent", như người ta hay nói - và đồng thời cũng "immanent")) một thời điểm kịch tính. Rất có thể nó cũng giống như (điều tôi đã vài lần nhắc qua nhưng còn chưa đi vào cụ thể) chuyện đã xảy ra với dịch thuật: đã có một sự sinh ra (mà thời điểm hết sức cụ thể: năm 2012). Một trong những điều (tất yếu) của pha ấy nằm ở chỗ: giải quyết đống sách gọi là triết học do nhà xuất bản Tri thức (cùng một số "collateral") sản xuất ra trong vòng trên dưới mười năm vừa rồi.

Jan 9, 2019

Đêm

Những ngày cuối năm 2018, rất sát nhau, hai nhà văn lớn qua đời. Amos Oz: ngày 28 tháng Chạp thì chỉ hai hôm sau, đến lượt Edgar Hilsenrath.

Đúng vào lúc tôi bắt đầu khám phá tiểu thuyết của Hilsenrath.

Jan 6, 2019

Khái Hưng Hà Nội

Cách đây hai năm (gần như đúng từng ngày), bài "Đoạn cuối của Khái Hưng" của tôi (để tôi khiêm tốn chút), gây ra một số chấn động nhất định; để tóm tắt một cách ngắn gọn: từ - cùng một lúc - nhiều phía, trong đó có giới sưu tầm sách ở Việt Nam.