Jan 16, 2018

1968 (5): báo là báo và nhà báo là nhà báo

Theo một mạch mấy kỳ "1968" (danh sách cụ thể ở dưới), chắc chắn không thể có chuyện người nào đó không thấy là hiển nhiên: báo Nhân dân thì chống Mỹ. Cách đây một số năm, tôi viết bài cho chính tờ Nhân dân (trông tôi vậy thôi, khục khục), đó là khi tờ Nhân dân ra một phụ trương và mời tôi cộng tác. Tổng cộng cuối cùng tôi cũng chỉ viết vài bài, dẫu ban đầu bên đó hứa mở riêng cho tôi một chuyên mục hằng tuần (những bài đã đăng chẳng hạn ở kiaở kia; không có đến mười bài tính hết thảy đâu). Nhưng tôi cũng thở phào may mắn với chuyện không cộng tác lâu dài với bên đó, bởi khi nhận báo biếu tôi mới trố hết cả mắt: phụ trương ấy giống y sì không khác mảy may hình dạng tờ USA Today. Đúng, một thời thì chống Mỹ, nhưng rồi lại đến lúc lấy đúng hình dạng của tờ báo Mỹ to đùng như vậy: bất kỳ cái gì, chỉ cần đủ thời gian, thế nào cũng biết thành hài kịch hết, không có ngoại lệ. Tất nhiên, tôi chẳng muốn dây vào mấy chuyện như vậy.

Bachelard: không khí

Tiếp tục mục "đọc lý thuyết": đã tiếp tục tiểu luận của Roger Caillois về Montesquieu (đến đoạn cuối rồi, coi như là sắp hết).

Trong khi tiếp tục mục "đọc lý thuyết", tôi đã nghĩ cần phải chọn nhân vật nào. Sau Albert Béguin, Jean-Pierre Richard, Leo Spitzer, George Steiner, Jean Paulhan, Michel Foucault hay Roland Barthes, nên là ai? Tôi đã do dự giữa Jacques Lacan, Jacques Derrida, Paul de Man và Paul Ricoeur. Rồi tôi quyết định chọn Gaston Bachelard.

Jan 14, 2018

Dăm sách mới

Dưới đây là một số trong những quyển sách mà tôi nhận được trong thời gian vừa qua, từ tác giả, dịch giả, cơ sở xuất bản, qua "trung gian" etc., rất cảm ơn.


Jan 12, 2018

Nữ công tước de Langeais (tiếp)

Sau khi đã tiếp tục được công cuộc Balzac (với Sao cho trong ấm - đã sắp đầy đủ), ta quay trở lại với một số tác phẩm còn dở dang: không thể để cho độc giả được sung sướng lâu quá :p

Đồng thời, vì Nữ công tước de Langeais là cuốn tiểu thuyết có nhan đề mang tên một phụ nữ, ta tiếp tục luôn hai cuốn tiểu thuyết (đều dài) khác đều mang tên phụ nữ: Ursule Mirouët (Ursule đã thực sự xuất hiện sau khi khung cảnh cuộc sống tại thành phố Nemours được miêu tả kỹ càng, cùng cái xã hội vây quanh ông bác sĩ Minoret) và Béatrix (các nhân vật cũng đã bắt đầu xuất hiện).

Jan 10, 2018

Dostoievski: tiếp tục

Ngập ngừng, tôi định viết tiếp bài ở kia, rồi tôi lại thôi, chờ đợi tiếp. Chờ đợi cái gì thì tôi không rõ. Cuốn tiểu thuyết Thằng ngốc là một trong những gì gây choáng ngợp nhất mà Dostoievski từng viết, sự choáng ngợp bắt đầu từ dòng đầu tiên, khi đoàn tàu hỏa từ hướng Vacsava bắt đầu chạy vào địa phận Saint-Petersburg. Một cuốn tiểu thuyết Nga khác cũng mở đầu bằng đoàn tàu: Anna Karenina, nhưng tất nhiên cuốn sách ấy rất khác so với Thằng ngốc. Dostoievski đã đọc, dường như rất kỹ, Anna Karenina, và có ghi lại vài điều; chưa bao giờ Dostoievski và Tolstoy gặp nhau: họ từ chối gặp nhau.

Tôi cũng ngập ngừng, sau ba tập sách dày (xem ở kia), tức là đến 1864, mãi không quyết định được là có tiếp tục không.

Jan 9, 2018

1968 (4)

Tin tức đăng trên Nhân dân số ngày thứ Ba mồng 9 tháng Giêng năm 1968, theo tôi, có tầm quan trọng không nhỏ, nên tôi chụp lại gần như đầy đủ nội dung cả số báo.

Những ai theo dõi chuyên đề 1968 (tôi sắp mở rộng phạm vi, không chỉ gói gọn vào riêng một tờ Nhân dân), kỳ 1, kỳ 2, kỳ 3, chắc đều đã bắt đầu nắm bắt được bố cục, thậm chí maquette (ma-két) của tờ Nhân dân vào giai đoạn ấy.

Jan 8, 2018

1968 (3): Tết trồng cây

Trong "kỳ" lần trước, nếu ai để ý kỹ (chắc chẳng có ai) thì sẽ thấy, ở trang cuối, xuất hiện một cái tên tác giả: "Lê Bình". Nhân vật cùng tên hiện nay hóa ra chẳng có gì là đặc sắc; sự trùng tên khiến cho rất nhiều thứ mất hết vẻ độc đáo lẽ ra đã (có thể) có. Một ví dụ nữa: trên báo Nhân dân giai đoạn này, ta thấy có một tác giả tên là Hoàng Tuấn Nhã :p

Dưới đây là tóm lược tin tức của ngày 6 và ngày 7:

Jan 7, 2018

Trở lại với Khái Hưng

Tầm này năm ngoái, tôi viết bài "Đoạn cuối của Khái Hưng", đó là thời điểm tôi đi tới được với một sự nhìn nhận mà tôi nghĩ là tương đối đầy đủ về một quãng thời gian mà tôi gọi là "22 tháng cuối cùng của Khái Hưng". Lúc đó tôi nghĩ, và bây giờ tôi vẫn cho là đúng thế, câu chuyện về 22 tháng này có một ý nghĩa không nhỏ đối với không ít thứ.

Jan 5, 2018

1968 (2): Ngày 5 tháng Giêng

Vì từ lần trước đến lần này (tức là hôm nay), chúng ta đã bỏ qua ba ngày, cho nên tôi xin tóm lược nhanh những chuyện gì đã xảy ra ngày 2, ngày 3 và ngày 4 tháng Giêng (dương lịch) năm 1968.

Các đồng chí Mông Cổ (dẫn đầu đoàn sang thăm nước ta là đồng chí So-no-mưn Lúp-xan) tiếp tục là những nhân vật quan trọng của số 2: trên số này đăng diễn văn của đồng chí, đồng thời cũng đăng diễn văn từ đại diện của chủ nhà, đồng chí Nguyễn Duy Trinh.

Jan 2, 2018

Kẻ không tham chiến

Georges Simenon là một sự quay trở lại. Năm 2018 sẽ là một năm của những sự quay trở lại (như hôm qua chúng ta đã thấy, xem ở kia). Chuyến tàu định mệnh chính là định nghĩa cho thấy thế nào là một cuốn sách lớn với vỏ bọc bên ngoài là sự đơn sơ tuyệt đối. Một sự trở lại của nhân vật tầm cỡ Simenon, ngoài nhiều điều khác, gây ngay ra một pha quái đản kinh điển: vốn dĩ nó được ghi "thể loại" (trên bìa sau) khác hẳn, nhưng ở pha cuối cùng, một ai đó, chắc là thợ xếp chữ (nếu bây giờ trong nghề in còn tồn tại công việc này và danh hiệu này) đã đổi lại thành "Trinh thám" gì đó: chắc hẳn người thợ xếp chữ thấy Simenon thì hiển nhiên phải là "trinh thám" (thật ra người ấy đã không hề sai), nhưng cũng cần phải nói rằng sẽ thực sự tai hại khi thợ sắp chữ lại quá hiểu biết văn chương. Ngay tiếp sau đây, rất sớm, sẽ tiếp tục có thêm một tiểu thuyết nữa của Simenon, lần này là một tác phẩm chưa bao giờ xuất hiện trong tiếng Việt: La Vérité sur Bébé Donge. Dưới đây là bài viết về Chuyến tàu định mệnh của anh Nguyễn Chí Hoan


Kẻ không tham chiến