Goriot

thêm một lần nữa, làm giống thế

(viết loãng tiếp, cũng tiếp tục Balzac)

Điều đầu tiên ở lần đột nhiên đọc lại Le Père Goriot (lần đầu tiên sau ngần ấy năm) - điều mà tất nhiên ở lần đầu tiên tôi đã tuyệt đối không có ý thức - ấy là Goriot ở gần sát Nữ công tước de Langeais đến thế nào. Cụ thể hơn, Langeais được Balzac viết ngay trước Goriot một năm: ở vũ hội đầu tiên tại nhà nữ tử tước de Beauséant, Rastignac đã may mắn hỏi được một người nên biết địa chỉ nữ bá tước de Restaud: người ấy chính là tướng Montriveau.

Thêm nữa, nhà trọ Vauquer (pension bourgeoise) nằm ở phố Neuve-Sainte-Geneviève: đây là tên cũ của phố Tournefort; thế nhưng tôi từng ở không ít thời gian cách đó chỉ vài chục mét.

Và, lúc miêu tả phòng ăn của cái chỗ đó, bỗng Balzac nói (tức là viết) thôi, không miêu tả nữa, kẻo làm chậm câu chuyện lại: vì tôi đã viết điều đó trong bài "ám" trước khi đọc lại Goriot và thấy câu kia, cho nên lại thêm một lần gặp cái đó. Chính vì thế, rất không nên đọc lại (rất hãi); à nhầm, chính vì thế mà cần phải đọc lại.

Việc rất khó có cảm giác La Duchesse de Langeais và Le Père Goriot có liên quan với nhau, thậm chí còn thẳng thắn mà thông với nhau, là do Balzac, ở hai cuốn tiểu thuyết ấy, đẩy về hai cực - các antidote, có thể nói vậy.

Tức là, những tầng cầu cách biệt vời vợi: một bên không những là faubourg Saint-Germain mà lại còn là phần váng của thế giới ấy, còn bên này, là những người như Rastignac phải cuốc bộ lấm bùn đầy chân.

Nhưng chính trong Nữ công tước de Langeais điều sau đây được phát biểu hết sức tường minh: lên cao đến mấy trong xã hội thì vẫn đầy bùn, chỉ có điều ở đó bùn được mạ vàng.

Goriot là một cái gì đó hết sức Balzac ở mức căn bản: tất nhiên cả điều này lúc đọc hồi nhỏ tôi cũng không biết (vả lại, biết để làm gì?).

Nhờ trở nên thân với Goriot (tại pension của madame Vauquer có tổng cộng 7 người trọ, nhưng buổi tối có 18 người đến ăn, vì có những người đặt chỗ tại đó để ăn chứ không trọ, như chẳng hạn bác sĩ tương lai Horace Bianchon; ngoài ra còn có anh hầu Christophe và cô hầu Sylvie béo), Rastignac biết Delphine de Nucingen sẽ đến dự vũ hội ở nhà thống chế de Carigliano

Thống chế đó sẽ bán nhà cho một gia đình: gia đình của Sarrasine: đúng, cái chuyện mà Roland Barthes đã lấy làm đối tượng.