Tương lai của lịch sử

+ Phải công nhận là viết bài này hơi bị thiếu yên sĩ phi lý thuần. Chẳng hiểu sao khi mới mân mê vặn vẹo fore-work thì hứng thế mà khi đến phát piu quyết định thì lại tụt đi đâu cả huhu.

Năm 1965, Frank Herbert xuất bản “Xứ Cát” (Dune) và kể từ đó, đây là tác phẩm kinh điển tuyệt đối của dòng tiểu thuyết khoa học giả tưởng (Sci-Fi, hay SF), hiện diện trong nhà hàng triệu người và lâu lâu lại khơi lên những đợt cuồng nhiệt mới với các tập truyện khác trong bộ saga khổng lồ, với các bộ phim và với các trò chơi điện tử. Năm nay, quyển sách-tượng đài ấy đã có phiên bản tiếng Việt (bản dịch của Trần Tiễn Cao Đăng, Nhã Nam và NXB Văn học).

“Xứ Cát” kinh điển ở nhiều mặt. Trước hết độ dày của nó (bản tiếng Việt trên 700 trang kèm phụ lục) đã hàm chứa một nội dung mênh mông. Câu chuyện mà “Xứ Cát” kể lại mang dáng dấp cổ điển của sự hoàn chỉnh: cuộc đời một con người cá nhân (một cá nhân quan trọng) được miêu tả kỹ càng qua tất cả các giai đoạn và biến cố. Paul Atreides từ tuổi lên mười cho đến khi chiến thắng Hoàng đế của thiên hà trưởng thành và dần khám phá thế giới qua từng trang sách mà ta đọc, mỗi trang sách là một sự kỳ thú và trong quá trình đọc độc giả hiểu rằng điều hấp dẫn nhất vẫn nằm phía trước. Ngày nay, “Xứ Cát” vẫn được đọc phổ biến bởi vì những vấn đề nó đặt ra không hề cũ: quyền lực, chiến tranh, tôn giáo, lòng tin, và một chủ đề đầy hiện đại: sinh thái.

Kiến cắn đít :))

Từ cát mình chuyển sang kiến, các bạn yếu về tâm lý à quên yếu về khoa học thường thức chắc tưởng mình nói mớ lung tung, nhưng mà không phải đâu ạ. Các bác có biết vụ kiến sư tử đào hố cát rồi con ấu trùng nằm ở dưới đáy hố há miệng chờ sẵn, nạn nhân nào rơi xuống là khợp luôn, không có nạn nhân là coi như tèo. Vụ này ngày trước truyện thiếu nhi của NXB Cầu Vồng in to to đẹp đẹp cũng có, mấy bạn nhỏ bị biến nhỏ tí lại rồi cưỡi kiến đi chu du ấy. Chắc các bác quên tiệt rồi, tệ lắm.

Vầng thôi nói đùa thế thôi chứ các bác lại cứ tưởng tôi là blagueur (có bác gì đợt trước hỏi tôi blogger tiếng Pháp là cái gì, vầng nó giông giống từ kia đấy ạ, đâu như bloguer/blogueuse đấy ạ) tức là suốt ngày đùa cợt. Nếu đọc Kiến có nguy cơ các bác sẽ biết kiến không phải là một loài bảo hoàng (như mối), kiến còn biết nuôi nô lệ, và kiến biết đau. Kiến lại còn hay nổi dậy, khởi nghĩa etc. và nếu người ngoài hành tinh lỡ đặt chân đến trái đất của chúng ta thì loài mà họ liên hệ sẽ là kiến chứ không phải người, vì kiến mới là chủ nhân thực thụ của trái đất (hơi giống hình dung của Arthur Clarke tả người ngoài hành tinh đến đây và nghe được âm nhạc của con người rồi cho đó là đặc trưng của chúng ta). Ngoài ra, nhện cái sẽ ăn thịt nhện đực ngay sau khi ấy ấy, rồi nhện con sẽ ăn thịt nhện mẹ ngay sau khi sinh ra, trong khi kiến đực sẽ chết ngay sau khi phóng ấy ấy nhưng không bị kiến cái ăn thịt, và muỗi là loài duy nhất dám đương đầu trực tiếp với người, nhiều con đã phát triển đến mức biết chui xuống dưới gối mà rình sẵn. Sự thích nghi của kiến cũng rất kinh khủng: chỉ có kiến và bọ cạp sống qua được vụ nổ bom nguyên tử tại Nhật.

Kiến của Bernard Werber (trang web ở đây, gần 3 triệu view rồi - gần bằng bác hot blogger của chúng ta) very hấp dẫn ở tuyến truyện về kiến (có anh 327 very sexy, chàng hoàng tử cuối cùng bị vặt đứt mất đầu), nhưng tuyến truyện về người thì dở tệ, bao nhiêu tình tiết vụn vặt chẳng đâu vào đâu. Không biết hai tập sau sẽ thế nào. Ngoài Kiến, Werber còn có một số truyện rất thành công như Les Thanatonautes, và được coi là nhà văn Pháp thành công nhất trong lĩnh vực Sci-Fi và phổ biến khoa học.

+ "Hậu 30/4": bài thơ của Phan Nhiên Hạo. Giống như là trong một buổi nói chuyện đông người, nhiều lời đùa quá, nhưng tất cả đều giữ được giới hạn, cho đến khi xuất hiện sự thù địch. Bài thơ này PNH nhằm thẳng vào Đỗ Kh., rất đích danh, như một hệ quả của mấy bài Đỗ Kh. viết liên quan tới Sáu Loan. Trong số các nhà văn (tôi muốn nói những người có tài năng nhất) ở hải ngoại hiện nay, thì có lẽ PNH và Trần Vũ là những người giữ cái nhìn cứng rắn nhất về sự đối đầu Quốc Cộng Nam Bắc và trong ngoài. Cái nhìn đó tất nhiên là hiểu được, nhưng dù sao thì cũng...

+ Trên damau có loạt bài rất hay của Tạ Chí Đại Trường, về "sử liệu quốc nội". Bạn Quách hay bình luận về bình luận của TCĐT về quyền lực của sử gia mà không thấy viết ra nhỉ, chắc là lo bút sa gà chết hihi.

+ Mà tôi cũng khá là "kiến cắn đít" rồi nhé. Lại đã sắp tới ngày... ấy. Các bạn liệu thế nào nhé, nhất là bạn today20, bây giờ bạn đã ở vào một cương vị mới, crisis cũ đã qua, crisis mới còn chưa tới (khi nào sắp tới tớ hứa sẽ báo trước cho bạn hehe), lần này là không được lẩn tránh đâu nhá.

Quà tặng là phúc lành của dòng sông

Với một số quyển sách tôi có những duyên nợ, lúc rộn ràng như hội làng, cũng có khi chẳng có gì. Chuyện này tôi nghĩ là cũng bình thường thôi, ai làm nghề gì thì sẽ có duyên nợ đặc thù, không thế này thì thế kia, và rất chi khó giải thích. Một tiến sĩ nông học có thể run lên cảm động vì một củ hành, một bác sĩ phụ khoa rưng rưng nước mắt vì một hình dạng, hoặc một người thợ cắt tóc lấy ráy tai bỗng một hôm vui sướng vì nhận ra chính cái tai này... (ôi chính đôi mắt này năm xưa etc.; vụ cắt tóc thì chắc anh Johnny Depp trong cái phim gì rõ gớm biết quá rõ, trong phim anh cắt tóc rồi cắt cổ luôn con người ta, không những thế còn vứt xác xuống hầm rồi làm bánh nhân thịt). Nhìn chung là rất khó nói.

Quyển sách duyên nợ ở đây là Dune tức Xứ cát của Frank Herbert (hello bác Cao Đăng :)

Ngày trước có một đồng chí bạn rất thâm độc, nhân vì thấy tôi có cái trò cảnh vẻ (vâng, em của một thời, biển của một thời đã mất đấy các bác ạ) không bao giờ thèm đọc "á văn học" nên rắp tâm đầu độc tôi đi vào giáo phái Sci-Fi. Để nhập môn, đồng chí đó đưa tôi hai quyển sách bắt đọc hết, một của Asimov, và quyển còn lại, nếu IQ của các bác không thấp hơn 39, chắc cũng đã đoán ra, chính là Dune (và nay là Xứ cát).

Để tua chuyện cho nó nhanh, quyển của Asimov (tôi vẫn nhớ là Tyran) thì tôi đọc hết thật, nhưng Dune thì chấp nhận mang trả và bị sỉ vả, vì chẳng đọc nổi.

Thế mà lần này đọc hết rồi đấy :) "Quà tặng là phúc lành của dòng sông", như một câu trong Kinh thánh Nhân loại Màu Cam mà Paul Atreides đọc trong Xứ cát (đọc thì mới hiểu ở Arrakis đó nước có vị trí tuyệt đối như thế nào), và Xứ cát cũng giống như là một quà tặng phúc lành (và lành mạnh :)

Để chào Ballard

"Để chào" vừa có thể là "chào mừng" vừa có thể là "chào vĩnh biệt". Ở trường hợp của Ballard này thì là cái thứ hai.

Đọc thêm về Ballard (bản dịch từ tờ The Guardian). Nhân dịp Sci-Fi bắt đầu nhúc nhích sống dậy ở Việt Nam (Dune của Frank Herbert vừa được dịch), cũng cần phải tưởng nhớ một nhân vật lớn khác của dòng văn học thuộc "cận văn học" này (:).

Ở đầu Empire of the Sun, Ballard viết: "Empire of the Sun lấy cảm hứng từ những gì tôi đã trải qua ở Thượng Hải, Trung Quốc, trong Thế chiến thứ hai, và ở C.A.C (Civilian Assembly Centre) tại Longhua, nơi tôi bị giam từ năm 1942 đến năm 1945. Cuốn tiểu thuyết này chủ yếu dựa trên các sự kiện mà tôi đã quan sát trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Thượng Hải và bên trong trại Longhua.

Người Nhật đã tấn công Trân Châu Cảng vào một sáng Chủ nhật, ngày 7 tháng Chạp năm 1941, nhưng vì khác múi giờ, khi ấy đã là buổi sáng ngày thứ Hai 8 tháng Chạp ở Thượng Hải."

Ngoài Crash đã được quay thành một bộ phim nổi tiếng, Empire of the Sun, dĩ nhiên nhiều người biết, cũng là tên bộ phim của Steven Spielberg. Phim này tập hợp toàn tên tuổi: kịch bản ngoài Ballard còn có sự tham gia của Tom Stoppard (là ai xin mời các bạn mê kịch tìm hiểu :), cũng là khởi đầu sự nghiệp của một anh rất khủng: Christian Bale. Trong số tất cả các phim tôi từng xem của Spielberg, thì đây là phim tôi thích nhất, và cũng là phim duy nhất không thấy khó chịu vì cung cách "tỏ ra mình là đạo diễn lớn" của Spielberg, kể cả trong Danh sách của Schindler hay cái phim gì có anh Tom Hanks trẻ măng. Cảnh Nhật đánh vào Thượng Hải và đám đông chạy loạn đúng là một cảnh gây choáng váng, cũng như lúc đám khói hình nấm bay lên từ đâu đó rất gần.

Pierre Assouline rend hommage à Ballard ở đây. Cũng ở đây có thể biết rằng cả đời mình Ballard chịu ảnh hưởng từ tranh các họa sĩ siêu thực như Dali, Delvaux, Ernst và Magritte (Ceci n'est pas une pomme). Từ điển Collins cũng ghi vào một "neologism" lấy từ tên của Ballard, chỉ: "dystopian modernity, bleak man-made landscapes and the psychological effects of technological, social or environmental developments".