Italo Calvino: Những thành phố vô hình

Trong số mới nhất của tờ Books (tuy bị mất một số nhân sự sang cho tờ tạp chí mới này, số vừa xong, tháng Năm 2015, của Magazine Littéraire tức ML vẫn đặc biệt hay, với chuyên đề về tụi pervers tức là perverse tức là "biến thái", tức là toàn bộ loài người, nhất là một bài trong chuyên đề ấy, về Georges Bataille và Jean Genet, cùng một bài ngoài chuyên đề, một bài báo hiếm hoi viết về Jean-Pierre Richard, một nhà phê bình văn học kiệt xuất), Kazuo Ishiguro khi trả lời phỏng vấn bỗng nói được một câu rất hay, về vai trò của các tiểu thuyết gia, đại ý nói rằng nhà văn là những người viết về những cảm xúc mà một số câu hỏi làm hiện ra, như là để bù lại cho việc họ không thể trả lời được những câu hỏi đó.

Văn chương không phải để đi trả lời các câu hỏi, mà nó toàn đặt thêm ra những câu hỏi mới - nhà văn càng lớn thì càng đặt ra những câu hỏi khó. Những câu trả lời thì đi qua, những câu hỏi thì còn lại. Trong Những thành phố vô hình (Le Città invisibili) đặt ra một câu hỏi kín đáo: trú sở của con người là ở đâu? Câu trả lời tương đối dễ: con người có hai trú sở quan trọng nhất, là thành phố và giấc mơ. Nhưng đọc hết Những thành phố vô hình thì một câu hỏi khác lại hiện ra và chắc chắn mắc lại không cách gì trả lời cho nổi: các thành phố, thật ra chúng có thực, hay chỉ là vô hình?

Âm nhạc

Năm 16 tuổi, tôi đinh ninh sau này mình chỉ có thể trở thành một nhà thơ. Một Xuân Diệu mới của thi ca Việt Nam. Sang đến năm 17 tuổi, tôi bỏ nốt một niềm đam mê lâu dài nữa: âm nhạc, quyết định chỉ vài ngày trước hạn nộp đơn thi vào Nhạc viện.

Quyết định đầy đau đớn ấy - chấp nhận mình sẽ không bao giờ trở thành một nhạc sĩ, thậm chí một nhạc công solist - đã khiến tôi nuôi dưỡng thật lâu dài một cảm giác rất khó tả với âm nhạc, cái cảm giác cho đến giờ vẫn còn sống động ở đâu đó góc tối tăm nào của tâm hồn. Tôi đặc biệt đồng cảm với Milan Kundera chủ yếu vì lẽ này: một thái độ vô cùng phức tạp đối với một thứ lẽ ra đã trở thành sự nghiệp chính yếu của cuộc đời nhưng đã không như vậy, tôi cũng rất hiểu những khi nhà văn Tiệp viết tiếng Pháp “lên cơn” mà châm biếm hay sổ toẹt những thứ âm nhạc giống như tiếng ồn láo lếu; xét cho cùng, con người ta không thoát được một thứ được gọi rất hay là “boutade”, sự hờn dỗi nội tâm nhiều khi rất dai dẳng. Mà lại không thể đổ lỗi cho ai, càng không thể tự đổ lỗi cho chính mình. Chúng ta vô can với những gì không xảy ra cơ mà.

Sách tháng Ba 2013

Tháng vừa rồi cũng không có gì khó khăn; cuốn sách của tháng hiển nhiên là: George Orwell. Chuyện ở nông trại. An Lý dịch. Nhã Nam & NXB Hội Nhà văn. 161 tr. 52.000 đ.

Cuốn sách này, ngoài giá trị tự thân của nó, ngoài câu chuyện ngụ ngôn độc địa lấp lánh đen của nó, ở bối cảnh Việt Nam, còn gợi lại cả một lịch sử lâu dài của một dòng văn chương, với Koestler của chẳng hạn Tội công thành hay với Solzhenitsyn của chẳng hạn Tầng đầu địa ngục hay Quần đảo Gulag.

Real World và Nocturnes

Nếu liều lĩnh hoặc cú mèo mà nghĩ mình là kẻ có hơi chút bệnh, chút biến thái, chút ẹo ọ nào đó, tốt nhất bạn thử đọc một cái truyện Nhật, nhiều phần là được một chút bạn sẽ thấy nghi ngờ bản thân, và đến khi kết thúc thì buột miệng chửi: bố sư khỉ, hóa ra bệnh nó là thế. May nhá, may mà còn có người Nhật để ta hiểu đời mình thật ra là rất tươi sáng :p