Sách tháng Ba 2013

Tháng vừa rồi cũng không có gì khó khăn; cuốn sách của tháng hiển nhiên là: George Orwell. Chuyện ở nông trại. An Lý dịch. Nhã Nam & NXB Hội Nhà văn. 161 tr. 52.000 đ.

Cuốn sách này, ngoài giá trị tự thân của nó, ngoài câu chuyện ngụ ngôn độc địa lấp lánh đen của nó, ở bối cảnh Việt Nam, còn gợi lại cả một lịch sử lâu dài của một dòng văn chương, với Koestler của chẳng hạn Tội công thành hay với Solzhenitsyn của chẳng hạn Tầng đầu địa ngục hay Quần đảo Gulag.

Cái chết

Nhiều điều rất ghê gớm, gây khủng hoảng trong cuộc sống thực, thì trong văn chương lại là chuyện tầm phào. Ai có sức đọc nhanh một ngày càn lướt được ba cuốn tiểu thuyết sẽ chứng kiến bảy cuộc hôn nhân, hơn chục pha làm tình, một trăm câu nói đùa (trong đó chín mươi câu rất kém hài hước) và dăm ba cái chết.

Hình dung một cách hòa bình, bao dung và thân ái, văn chương có thể hiểu là một cách thức luyện tập tinh thần cho con người ta, giảm trừ sức nặng của những nỗi khủng khiếp ở đời, chuẩn bị để đối mặt với mất mát, tổn thất, với cái chết, với “bước đường cùng” cam go mà rồi thì ai cũng sẽ phải trải qua, với nỗi cô đơn vô bờ bến, sự hiu quạnh tuyệt cùng, tiếc nuối, với “trí nhớ suy tàn” hay một đời “sống mòn”, thân phận “có được là người”, hoàn cảnh “nhân gian thất cách”; thậm chí nó còn chuẩn bị sẵn để ta không đến nỗi tuyệt đối bất ngờ nếu có ngày tỉnh dậy thấy mình bỗng biến thành một con bọ.

Nhiều khi, văn chương chỉ nên là như thế, chứ cứ mãi “chất thép”, “xung kích”, “xung đột”, “chiến đấu”, “mặt trận”, cuộc đời vốn dĩ đã mệt mỏi từ bản chất càng trở nên mệt mỏi thêm.

Xấu, Xóa mù và Xoắn

Xấu: nhan đề tiếng Việt quyển tiểu thuyết Grotesque lừng danh của Natsuo Kirino. Cuốn này được độc giả rộng rãi bên ngoài nước Nhật biết đến sau Out; Out là một câu chuyện đặc biệt phức tạp. Tác phẩm của Kirino dài, dữ dội, dã man, quỷ quyệt và chẳng bao giờ chịu nương tay trước bất kỳ cái gì. Yuriko trong Xấu là thêm một nhân vật nữ đẹp quái đản và quái đản xấu xa, nuôi quỷ trong lòng. Nhưng Xấu, từ sự quỷ quái của Yuriko, tham chiếu lên đó, chỉ ra những quỷ quái bên trong những con người khác thường được mặc định là không quỷ quái, nếu không tốt đẹp thì ít nhất cũng “bình thường”.

Xóa mù: không ít tác phẩm văn chương Hàn Quốc đã được dịch thời gian vừa rồi ở Việt Nam, nhưng đến Kim Young-ha thì tôi mới thực sự tìm được một “lối vào”, thấy mình bớt xa lạ với kiểu văn chương ấy. Tác phẩm của Kim sắp có bản tiếng Việt là I Have the Right to Destroy Myself (Tôi có quyền hủy hoại bản thân). Cuốn tiểu thuyết rất ngắn, khác hẳn dung lượng đồ sộ các tác phẩm của Natsuo Kirino, nhưng độ dã man thì không kém gì. Nó đi từ các tác phẩm nghệ thuật (ví dụ bức tranh Marat nằm chết trong bồn tắm, tay cầm bức thư vừa được Charlotte Corday đưa cho) đến một nhân vật làm nghề giúp người khác tự sát, một nghệ sĩ và một lái xe taxi (loại “bullet taxi”), và nhất là nhân vật nữ cũng nuôi quỷ trong lòng. Mấy bức tranh là một sự khiên cưỡng của tác giả, có lẽ vì muốn điểm trang một chút cho câu chuyện chết người của mình.

Xoắn: Trường An loạn của Hàn Hàn đã in xong: nếu mà thấy không nhẫn được nữa thì thôi đừng cố mà nhẫn nữa :d

Viết xong mấy cái ích xì trên đây mới nhận ra thế là đủ mặt cả Nhật, Hàn, Trung, cả khối “Đông Á” đồng văn mà Việt Nam rất muốn nhét mình vào :p; lẽ ra phải thêm vào một quyển truyện tiếng Việt, gọi là xợm :)