1968 (7) Tết

Trước khi tiếp tục câu chuyện ở kia, tức là, cụ thể hơn, báo Nhân dân đã đăng những tin tức gì trong dịp Tết Mậu Thân 1968? (tương ứng với ngày hôm nay, 31 tháng Giêng, là mồng 2 Tết năm ấy):

+ đã hoàn thành bài báo của Heinrich Heine viết về xã hội Pháp năm 1832 (cuối cùng, Heine đã xử lý Lafayette ra sao?)
+ tiếp tục Nữ công tước de Langeais của Balzac (nàng công tước và chàng tướng quân làm những gì trong phòng boudoir của nàng? câu chuyện hoàn toàn có thể đặt tên là "Phong hóa phòng boudoir", và tất nhiên nếu là độc giả tốt, người ta sẽ nhớ ngay đến La Philosophie dans le boudoir của marquis de Sade)
+ tiếp tục cuốn sách về nước của Gaston Bachelard
+ tiếp tục Quán trọ Đỏ của Balzac (đã đến gần bước ngoặt của câu chuyện: Prosper Magnan đã làm gì trong cái đêm định mệnh ấy tại Quán trọ Đỏ trên đất Đức?)

Núp

Trong văn chương Pháp (điều này do Philippe Muray chỉ ra) chỉ có độc hai nhà văn luôn luôn được gọi bằng tên riêng (chứ không phải bằng họ tên đầy đủ, hoặc bằng họ): Rousseau và Nerval. Tức là khi nhắc đến Rousseau người ta sẽ hay nói "Jean-Jacques" (và ai cũng hiểu đó là Rousseau), khi nói đến Nerval người ta sẽ hay nói "Gérard" (và ai cũng hiểu đó là Nerval). Tại sao lại như thế? Điều này bắt nguồn từ sự cảm thương; ở Rousseau thì không rõ lắm, giải thích kỹ sẽ rất lằng nhằng, nhưng Nerval thì ta sẽ thấy ngay: đó là một con người viết ra một thơ ca đặc biệt mơ mộng (vì chúng ta đã bắt đầu đi sâu được vào Gaston Bachelard nên có thể nói rõ hơn: mơ mộng nervalien là mơ mộng mềm) và có một cái chết rất bí ẩn; người ta tìm thấy Nerval treo cổ trong một ngôi nhà rất hẻo lánh, cho đến nay đây vẫn chủ yếu được coi là một vụ tự sát, nhưng một số người bạn của Nerval (nhất là Baudelaire) nghĩ Nerval bị sát hại.

Nước

Các nhà nghiên cứu lý thuyết trong ngành nghiên cứu văn học ở Việt Nam có một nhầm lẫn rất lớn: tôi tin là tôi đã nhìn ra một nguyên nhân rất không nhỏ khiến không ít (thật ra tôi muốn nói tuyệt đại đa số, à mà thôi) nhà nghiên cứu văn học Việt Nam đi vào con đường lý thuyết (hoặc tưởng là lý thuyết; rất nhiều lúc cũng được gọi - cách gọi gây nhập nhằng to lớn, ta sẽ còn quay trở lại - là lý luận). Đấy, tại sao một số người lại "làm lý thuyết" (hay "làm lý luận")? bởi vì họ yêu thích suy nghĩ theo kiểu lý thuyết? bởi vì họ có thiên hướng trí năng ngả về phía lý thuyết? Không, chủ yếu đấy là bởi vì họ tưởng (và lâu dần có lẽ thực sự tin) là những gì họ nói, người ta không kiểm tra được.

Văn chương miền Nam: Viên Linh

Tiếp tục câu chuyện hôm trước:

XIX. Quán trọ Đỏ

Và, phái nồn ly, đã có cuốn sách của năm 2017. Như vậy là vẫn chưa quá rằm nhé, và còn lâu mới đến Tết :p

Sao cho trong ấm là số XVII, tại sao giờ đã đến số XIX rồi? Tôi nhầm lẫn, bởi vì mấy cái thứ số La Mã quá phức tạp chăng? Cũng có thể; nhưng nói cho đúng, số XVIII tôi quyết định để lại sau: XVIII đích xác là cột mốc báo hiệu tôi đã đến đúng một nửa chặng đường Balzac của riêng tôi.

Một bài báo

Trước tiên, đã chỉnh sửa chút ít "kỳ 1968" mới nhất (đã đến rất sát Tết Mậu Thân) (khi post nhiều hình ảnh quá dường như rất dễ xảy ra một số lỗi quái dị).

Khi nhìn vào quá khứ, dĩ nhiên một cái nhìn toàn cảnh là rất quan trọng, nó giúp ta thấy được nhiều ý nghĩa cùng một lúc (nhất là những gì rất khác nhau, không mấy tương hợp, kể cả các mâu thuẫn và nghịch lý), nhưng lại cũng có nhiều khi một cú tóm bắt chi tiết cũng nói lên không ít điều (và thường là những điều khác). Một bài báo có thể giúp ta hiểu không ít (chẳng hạn ở kia hoặc ở kia), kể cả một bài trả lời phỏng vấn (chẳng hạn ở kia, ở kia và ở kia).

1968 (6) Mồng một Tết Mậu Thân là ngày 29 tháng Giêng dương lịch

Tiếp tục câu chuyện hôm trước: tại sao trước đây, mọi lần có phái viên của một tờ báo nào đó đến mời tôi cộng tác (rất rất nhiều lần), trong cuộc gặp đầu tiên, bao giờ mười lăm phút đầu tôi cũng hoàn toàn lơ đãng, không cần phải để ý đối phương đang nói gì? Đấy là vì, chỉ sau vài lần, tôi nhận ra, trong vòng mười lăm phút ấy, tất tần tật, bất kỳ ai, cũng sẽ nói điều sau đây: họ nói họ muốn tôi cộng tác với tờ báo của họ, vì họ muốn tờ báo của họ được sang lên. Ta đã biết, trong một xã hội bourgeois, người nào giàu (hoặc nghĩ mình giàu, và thường là tưởng mình giàu) ngay tức khắc nghĩ đến chuyện sang (xem ở kia). Trong một xã hội bourgeois, sang chính là định mệnh của giàu. Đồng thời là khát khao: nhà báo là những người nhạy cảm nhất với cái tinh thần này, ở họ điều này thể hiện rõ nhất so với mọi tầng lớp xã hội khác. Ta cứ để ý, nhà báo Việt Nam luôn luôn khoe họ quen người này người kia; ấy chính là vì bản năng hướng đến sự sang nơi họ lúc nào cũng hoạt động với công suất rất lớn. Kể cả khi sự thật là phần lớn tờ báo ở Việt Nam trả mức nhuận bút chừng hai ba trăm nghìn cho một bài báo, thì điều vừa nói vẫn cứ đúng, và càng đúng hơn.