Mấy lời tựa của Borges
Henry James
The Abasement of the Northmores
Là con trai của một người mang họ James và có tên riêng giống ông, ông bố ấy từng là môn đệ của Swedenborg, và là em của tâm lý học gia xuất chúng lập ra pragmatism, Henry James sinh tại New York ngày 15 tháng Tư năm 1843. Ông bố muốn hai con trai của mình trở thành người cosmopolite - công dân của thế giới theo nghĩa khắc kỷ của từ này [Borges rất nhiều lần nói đến chuyện những người Khắc kỷ tạo ra từ "cosmopolite": trong thế giới Hy Lạp và cả La Mã, một cá nhân được gọi tên kèm thành phố của người đó, nhưng những người Khắc kỷ không muốn vậy, vì hình dung một con người phải là công dân của toàn thế giới chứ không chỉ riêng địa điểm nào - tức là rất khác so với thông thường vẫn được hiểu] - và khiến họ được nuôi dạy lần lượt ở Anh, Pháp, Genève và Rome. Năm 1860, Henry quay về Mỹ, nơi ông học qua quýt rồi bỏ ngành luật. Từ năm 1864, ông hiến mình cho văn chương, với một sự quên mình, một sự sáng suốt và một hạnh phúc ngày càng tăng thêm. Từ 1869 ông sống ở London và vùng Sussex. Những chuyến đi mà ông thực hiện sau đó về Mỹ chỉ thảng hoặc và ông không bao giờ đi quá New England. Vì ông nghĩ nghĩa vụ luân lý của tổ quốc ông là phải gây chiến với Đức, vào tháng Bảy năm 1915 ông chọn quốc tịch Anh. Ông chết ngày 28 tháng Hai năm 1916. "So here it is at last, the distinguished thing!", ông nói, vào lúc hấp hối.
Ấn bản chung quyết tác phẩm của ông gồm ba mươi lăm tập, được ông đọc lại rất kỹ. Phần lớn của tổng số được thiết lập với rất nhiều đắn đo đó gồm các novella và tiểu thuyết. Nó cũng chứa một tiểu sử Hawthorne, mà lúc nào ông cũng ngưỡng mộ, và các nghiên cứu phê bình về Tourgenev và Flaubert, mà ông là bạn thân. Ông không coi trọng Zola mấy và, vì các lý do phức tạp, cũng vậy với Ibsen. Ông là một người bảo trợ cho Wells, người, để đáp lại, chỉ bày cho ông thấy sự bội bạc. Ông làm nhân chứng cho đám cưới của Kipling. Trong toàn tập của ông người ta tìm được các nghiên cứu thuộc đủ mọi thể loại: về nghệ thuật kể chuyện, sự khám phá những chủ đề còn chưa được khai phá, cuộc sống văn chương được lấy làm đích nhắm, phương pháp gián tiếp, các bệnh tật cùng các cái chết, các đức hạnh cùng những nguy cơ của sự ứng tác, cái siêu nhiên, dòng thời gian, bổn phận gây hấp dẫn, các giới hạn mà người vẽ minh họa phải tự áp đặt cho mình nhằm khỏi cạnh tranh với văn bản, sự sử dụng thổ ngữ không thể chấp nhận nổi, quan điểm, truyện kể ở ngôi thứ nhất, đọc to lên, trình hiện Cái Ác, vốn dĩ chẳng bao giờ được định nghĩa, sự lưu đày của người Mỹ bên châu Âu, sự lưu đày của con người trong vũ trụ... Tất tật những phân tích ấy, nếu người ta tập hợp hết lại trong một quyển sách, hẳn sẽ tạo dựng một tu từ học sáng ngời.
Ông đã cho diễn trên các sân khấu London nhiều vở hài kịch, chúng được đón nhận bằng những tiếng huýt sáo phản đối và với sự không tán thành đầy kính cẩn của Bernard Shaw. Ông không bao giờ quá nổi tiếng, phê bình của nước Anh nhường cho ông một vinh quang đầy lơ đãng và đông lạnh không nhất thiết hàm ý là nó có đọc ông.
"Các tiểu sử của ông", Ludwig Lewisohn từng viết, "nhiều ý nghĩa bởi những gì chúng bỏ qua không nói hơn so với bởi những gì mà chúng nói."
Tôi đã đọc qua một số lượng lớn văn chương phương Đông và phương Tây, tôi đã tập hợp một anthology có tính cách bách khoa thư về văn chương huyền hoặc, tôi từng dịch Kafka, Melville và Bloy: tôi không biết đến tác phẩm nào lạ thường hơn so với tác phẩm của Henry James.
No comments:
Post a Comment