thêm một lần nữa: tận ba số 1
Một ngày 15 tháng Năm như hôm nay, nếu bị hỏi là ngày gì, ai cũng sẽ ngay lập tức trả lời được, rằng đấy là một ngày kỷ niệm: kỷ niệm sự thành lập của cái gì thì ai cũng biết.
Nhưng tôi muốn nói đến một 15 tháng Năm khác: hôm nay là tròn 111 năm ngày ra số một của một tờ báo (tạp chí) đã nói.
Một từ có địa vị rất cao, nhất là sở hữu một lấp lánh không thể coi thường, trong xã hội và đời sống của chúng ta hiện nay - phượng hoàng của những từ ("phượng hoàng trong đám đi ở" - thuổng Nguyễn Văn Vĩnh), ấy là từ ủng hộ.
Nghe đã thấy hiện ngay ra trước mắt cả một cảnh tượng nao lòng về sự nương tựa lẫn nhau.
cũng giống, khi đã đi (đủ) một vòng thì quay trở lại ban đầu (ít nhất là gần như): đây
Nguyễn Văn Vĩnh là nhà lập pháp. Cũng giống các législateur/legislator đích thực, như Solon, đặt ra xong thì cần phải biến mất. Chính sự vắng mặt làm cho mọi thứ đi được vào tồn tại: sự đi khỏi đảm bảo cho điều đó; có những lúc, hiện diện thì ngăn cản. Legislatoris thì không ở đây.
Khi Nguyễn Văn Vĩnh chú một cái (vậy thì cũng tức là tiếp tục câu chuyện ấy: bản thân post đó cũng sẽ tiếp; đồng thời tiếp tục "3 Cont-"):
trở lại kia
(tiếp tục một số thứ thuộc nouvellehistoire: "Thế Kỷ Khác" và "Lukács ở Việt Nam")
Tục-ca-lệ (Turcaret) có một niên đại hết sức oái oăm: nó được diễn lần đầu trong khoảng 10 năm đầu của thế kỷ 18. Cứ như thể là đã có một cú trượt chân, không kịp trụ lại trong cái thế kỷ mà người ta hay gọi là Grand Siècle (grande-siècle thì không phải cụm từ heureux được như fin-du-siècle): Thế kỷ Lớn, Corneille-Molière-Racine, etc. Dường như vở kịch ấy được tẩm một vị chua chát của cú văng ra khỏi, và đấy chính là lý do khiến nó tàn nhẫn đến mức đó.
Khái Hưng và Nhất Linh: sự ở bên cạnh nhau, sự đặt cạnh nhau quá mức đương nhiên (và đầy chủ ý, tất nhiên) ấy khiến ta thấy được nhiều điều (dĩ nhiên) nhưng cũng chính cái đó che mất đi rất nhiều điều khác. Chẳng hạn, nếu Khái Hưng ở cạnh Nhượng Tống
Đã đến lúc - và đây là lần đầu tiên - chúng ta thực sự ở trước một khả năng: biết được thực sự Nguyễn Văn Vĩnh đã dịch sách như thế nào; công việc dịch sách ấy - lần đầu tiên - sẽ không còn mơ hồ giống như một huyền thoại, như cho đến giờ vẫn cứ vậy, nữa. Điều này kèm với nguy cơ: rất có thể huyền thoại sẽ còn lớn thêm lên, chứ không nhỏ đi - nhưng theo một nghĩa khác, một hướng khác.
Và điều này là trong bối cảnh, té ra ngay đến cả câu hỏi Nguyễn Văn Vĩnh đã dịch gì (chứ chưa cần, dịch như thế nào), chưa ai làm nổi. Kể cả những người được coi là chuyên gia về Nguyễn Văn Vĩnh, chuyên gia về báo chí, hay chuyên gia về văn học Việt Nam hiện đại, cận đại, đều không nói được chính xác tên các bản dịch của Nguyễn Văn Vĩnh. (c'est très comique: du Molière, toujours)
