Lịch sử của nạp bản: Paul Boudet

Muốn thực sự đi vào lịch sử ấy, câu chuyện ấy, không cách nào hơn được so với nhìn bằng con mắt của người nắm giữ nó, hơn thế nữa còn lập ra nó.

nhân vật đó là Paul Boudet:

một xòe

hai rồi ba: ba cây - nếu muốn dùng ngôn ngữ của chính Balzac, thì một brelan

(ba cây khác: một, hai và ba)

nghách

tiếp tục G: có vẻ đã sắp hoàn thành

Nói: cuộc đời mỗi con người là một điều bí ẩn, không bao giờ có thể thực sự dò thấu nổi - nói như thế là một điều thuộc vào hàng những gì nhàm chán nhất, thậm chí đến tận mức hễ nghe thấy người ta sẽ quay đi mất hoặc lịch sự mà ý nhị ngủ gật, nhưng

Sông lười

đang Balzac thì ngoặt về Dickens (một cú ngoặt ngược)

sau hai nhân vật đọc Dickens, nhất là OMF: một và hai

(thêm nữa, và vẫn nữa)

Goriot

thêm một lần nữa, làm giống thế

(viết loãng tiếp, cũng tiếp tục Balzac)

Điều đầu tiên ở lần đột nhiên đọc lại Le Père Goriot (lần đầu tiên sau ngần ấy năm) - điều mà tất nhiên ở lần đầu tiên tôi đã tuyệt đối không có ý thức - ấy là Goriot ở gần sát Nữ công tước de Langeais đến thế nào. Cụ thể hơn, Langeais được Balzac viết ngay trước Goriot một năm: ở vũ hội đầu tiên tại nhà nữ tử tước de Beauséant, Rastignac đã may mắn hỏi được một người nên biết địa chỉ nữ bá tước de Restaud: người ấy chính là tướng Montriveau.

Thêm nữa, nhà trọ Vauquer (pension bourgeoise) nằm ở phố Neuve-Sainte-Geneviève: đây là tên cũ của phố Tournefort; thế nhưng tôi từng ở không ít thời gian cách đó chỉ vài chục mét.

Trong nhà: Bösendorfer và Les Rougon-Macquart

Quyển sách này bỗng rơi vào tay tôi

(trường hợp hơi giống: nhưng ở đây, sự tình cờ lớn hơn nhiều; chính sự tình cờ ấy là thứ tạo ra một cái gì đó giống như sức ép, và nó không hề yếu)

(từ nhà kia đến nhà này: đều là nhà "vide")

cho nên tôi đọc nó:

ám

ám - ảm - ạm

Đang như thế kia thì bỗng nhiên nhặt được: cái nhặt được ở đây là một thứ rất đơn giản, sự song song Balzac-Dickens.

(cũng chính là cái đó)

Rất dễ bị Balzac đánh lừa: tất tật những ai đọc Balzac đều có cảm giác