Borges về Faulkner

tiếp tục nhân vật ấy (nữa)

ở đây, nhân vật ấy bình luận nhân vật kia

(người dịch là Bùi Gia Bin)

Đêm thứ nhất

Cuốn sách năm 1980 (lúc này Borges đã quá 80 tuổi) của Borges là Siete noches. 7 đêm của Borges, trong đó hơn một có chủ đề là đêm (Nghìn lẻ một đêm, nhưng cũng cả Ác mộng và Sự mù- nếu không muốn tính luôn vào đây Thơ, về cơ bản cũng thuộc đêm). - tiêp tục "Tựa" và "Lớp"

Kịch Thần

Borges về James, Kafka và Melville

Mấy lời tựa của Borges

Melville

Kafka

James

Borge l'Herne

post thứ 113 của năm nay - décidément, đây là con số của năm

vậy là đã đi qua một thôi dài: he is so boring

tiếp tục "Ngoại" "Đến" "Dạy"

cũng tiếp tục "P&S" (trắng răng)

Brodie

đã xong xuôi 13: yes, đã xong

Borges,

Eternidad

như vậy là, tiếp tục B

(cũng tiếp tục "N & P")

Như vậy thì cũng có nghĩa là từ infamia đến eternidad: cả một đoạn dài - một infinite.

(cũng)

Trong thế giới của Borges, mê cung không phải là thứ đặc trưng quá mức (chính Borges cũng nói thế), nhưng vĩnh cửu thì quả thật là rất Borges.

Morell

Ngay trước khi chết, Borges đọc cuốn sách của Voltaire về vua Charles XII.

Chi tiết ấy làm cảm tình đối với Borges của tôi bỗng tăng đột biến: như thể nó ào ạt chảy, một tình trạng vỡ bờ, có thể nói vậy. Nếu cứ tiếp tục thế này khéo mà etc. Cách đây không lâu tôi cũng đọc chính cuốn sách ấy, về một ông vua Thụy Điển, của Voltaire. Nietzsche thì đề tặng Menschliches, Allzumenschliches cho Voltaire. Écrasez l'infâme.

Cái gì của Borges nhiều tính cách vt hơn cả? ngay từ đầu đã vậy (câu hỏi phụ: Borges đọc Nietzsche như thế nào?)

đây và kia

K113

"Tôi là một độc giả hedonist."

(Borges, "Paul Groussac")

kia thì là N113

don't cry for

một đồn khác

Nối (lâu lâu quay lại cái ấy, nối) Brasil với Argentina: Braxin; điều này làm tôi nhớ đến một cuộc chiến tranh, gọi là "Chiến tranh Paraguay", khi liên quân Brazil, Argentina và Uruguay đánh Paraguay.

Bỗng nhìn thấy quyển sách này:

tiếp Mario

(đã tiếp tục "Francastel")

Mario rất có thể là trò chơi điện tử: nấm Mario, cứu công chúa etc. - có lẽ đây là Mario hấp dẫn hơn cả so với mọi Mario khác - cũng có thể là cầu thủ bóng đá, Mario Kempes, hay nhạc sĩ, Mario Castelnuovo-Tedesco (nhân vật được thế hệ nhạc sĩ trẻ hơn gọi là "cha già"). Nhưng ở đây là một nhà văn: Mario Vargas Llosa.

(năm ngoái (một trong những) chủ đề là nối, còn năm nay, tiếp)

Mario Vargas Llosa (không hẳn) ở Việt Nam

Trước tiên, xem ởkia. (giữ rất vững nguyên tắc viết "ởkia")

Một thành phố khác, những thành phố khác

Sau khi đọc cuốn sách lớn của Mario Levi về thành phố Istanbul (một trong những phát hiện tình cờ lớn nhất của tôi trong mấy năm vừa rồi), tất nhiên tôi tìm xem về thành phố Istanbul ấy có những cuốn sách nào khác nữa hay không.

Tôi thử mấy cuốn khác, rồi nhanh chóng nhận ra, không bao giờ nên ép buộc sự tình cờ. Vả lại, có lẽ nên quay sang các thành phố khác, vì trên đời không chỉ có Istanbul. Nhất là, tôi đọc phải Bonbon Palace (tức là The Flea Palace) và tôi kinh hãi nhận ra một điều, rằng có quá nhiều sự hao hao Khaled Hosseini, rằng cứ khi nào có một "chủ đề" nào đó "thành công", tức thì người ta lao vào, làm nở rộ hoa trái những bắt chước lẫn nhau. Nhưng cuốn sách về thành phố Kabul kia, làm sao mà chịu nổi nó.

Postscript

Cuốn sách mới nhất của Gérard Genette:

Tạ Chí Đại Trường: một lần nữa

Lần này, đọc lại Sử ký, tôi càng thấy rõ hơn, các sử gia đích thực có cấu tạo rất đặc biệt. Tư Mã Thiên hay Jules Michelet, Plutarque hay Tạ Chí Đại Trường. Và càng hiểu hơn tại sao trước khi qua đời, Tạ Chí Đại Trường hay nói năm mươi năm nữa sợ người ta vẫn chẳng hiểu được ông ấy.

không có vua

Ngày này năm xưa: xem ở kia; đó là lần cuối cùng tôi có conference trước công chúng rộng rãi; ngay sau đó tôi ngừng hẳn công việc đó lại, vì thấy quá mức vô nghĩa. Về sau có dăm ba lần nữa nhưng chỉ là miễn cưỡng vì nghĩa vụ.

-----------

"Không có vua" đương nhiên có thể coi là phần trích ra từ một câu đầy đủ hơn, chẳng hạn "Bởi vì không có vua, cho nên...", và ở đây rất dễ dàng liên tưởng đến Nietzsche, người dường như đã tận mắt nhìn thấy Chúa bỏ đi. Nietzsche đã viết một loạt tác phẩm xoay quanh vấn đề có ý nghĩa duy nhất sau khi "Chúa đã bỏ đi": đạo đức. Có một chỗ, thuộc loạt tác phẩm xoay quanh đạo đức này, cụ thể là trong Morgenröthe (Bình minh), Nietzsche nói đến chuyện thay vào chỗ của Chúa có thể là gì, và bảo đó là tiền. Điều này không khác khi, trong truyện "Không có vua", nhân vật Khiêm trả lời nhân vật Tốn khi Tốn hỏi "Tiền là gì?": "Là vua".

Thơ: chẳng ai là ai

Juan Rulfo: Macario

Mười năm vừa rồi, tôi sống trong một nghịch lý lớn.

Meaulnes và Lương Ngọc

Năm 1937, tận năm 1937, Jean Giraudoux, một nhà văn lớn của nước Pháp, một trong rất ít người cùng thời từng khiến Marcel Proust hoảng hốt, vẫn còn viết, trong một bài báo, rằng đại ý ông ấy tự coi mình là một "petit Meaulnes".

Trở về cổ điển: Andersen

Đọc rất giống sống ở chỗ: cả khi đọc sách lẫn khi sống cuộc đời mình, ta gặp vô vàn ham muốn. Tất nhiên, đã là ham muốn thì là chuyện các xung động và dục vọng (passion), mà ở đó thì trên hết là những điều xứng đáng làm ta đỏ mặt nếu phải nói ra.

Từ lâu, tôi đã có một ham muốn rất dở hơi, là đặt cạnh nhau hai nhân vật không có lấy một điểm chung: Marcel Proust và Hans Christian Andersen.

Cioran và tôi

Borges, khi bình luận Kafka, đã nói một điều lóe chớp về các precursor, các tiền thân: Kafka tự chọn lấy các precursor của mình (tức là tưởng tượng ra chiều thời gian đảo ngược hẳn lại). Khó có thể nói hay hơn Borges ở lĩnh vực này. Thế nhưng vẫn có người nói còn hay hơn, ít nhất là không kém: Cioran bảo rằng viết không phải là để làm kinh thiên động địa người cùng thời hay hậu thế, mà viết là làm sao để các precursor của ta phải đỏ mặt xấu hổ.