Kierkegaard về Andersen

cú quay trở lại Kierkegaard gần đây (một giật ngược lại) dẫn tới (nhưng tại sao lại không?) cái này: đã nói đến một lần

(tiếp tục "Maupassant trong tiểu thuyết")

Đỡ đắn đo

(đã xong hoàn toàn cái đấy; còn cái kia thì - chắc - cũng sắp)

Ơn Trời, tôi đã có thể sống như một enigma.

(Kierkegaard, đại ý)

Đắn đo là chuyện (đặc trưng, rất đặc trưng) của một thứ: ý thức. Vì có ý thức cho nên chúng ta (mới) đắn đo (nhiều đến thế). Cần phải - nếu đã vậy - nhìn vào ông hoàng của ý thức, ít nhất thì cũng là người muốn tiến hành một việc: làm ra một khoa học về ý thức.

Dostoievski rất ngắn

Vì Dostoievski thì rất dài, cho nên ta sẽ xem Dostoievski rất ngắn.

Chúng ta đã xem một số pha hypergraphia của châu Âu, chúng bùng nổ vào đầu thế kỷ 19: Chateaubriand, Leopardi, Kierkegaard, và tất nhiên Balzac hay kể cả Michelet. Chúng bùng nổ vì chúng cần phải bùng nổ, nếu không thì - nhưng thế hệ ngay tiếp theo thì ngược lại: toàn tập Flaubert và Baudelaire đặc biệt mỏng.

Như vậy là, ngay cả hypergraphia cũng dịch chuyển: như sóng, khởi đầu là Tây (và Bắc), nó đi sang Đông (tức là Dostoievski-Tolstoy).

Lukács về Kierkegaard: hai lần, nhiều lần

dans tes beaux yeux noirs je sombre mon amour et mon désespoir

Vậy là, thế là, cuối cùng thì họ đã gặp được nhau: sau kỳ thứ 7 của [đọc] mỗi người, Lukács đã gặp Kierkegaard (chắc hẳn chữ k có trong tên của cả đôi - ở nhân vật cổ xưa hơn thì tận hai nháy - có ý nghĩa nhất định, ở đây) - kỳ về Lukács xem ởkia, kỳ về Kierkegaard xem ởkia.

Gặp được như thế này là khó lắm đấy. Vậy thì cũng đồng nghĩa với khớp được: vừa mắt, và cũng vừa miệng luôn.

Trong lúc đọc Kierkegaard (7) tự do

quay trở lại (một chút) với kỳ gần đây nhất: rất có thể có người sẽ, vận dụng chính khái niệm của Hegel, nói rằng, nhưng chính hòa giải là khái niệm lớn của hệ thống Hegel, với nó Hegel đã đi qua được rất nhiều thứ, trên con đường đến với - nhưng đến với gì nhỉ? cứ cho là - tinh thần thế giới, hay tuyệt đối etc.

Trong lúc đọc Kierkegaard (6) Đầu và cuối

(hôm nay có khi chính là ngày 1/4 buồn thảm nhất trong lịch sử nhân loại í nhờ)

tiếp tục câu chuyện Kierkegaard: đầu tiên có thể coi là Andersen, như đã nói ởkia, còn cuối cùng? hoàn toàn có thể coi là Schopenhauer

năm số không

"Một tồn tại có thể chịu đựng được, đó là một ý niệm không thể chịu đựng nổi."

(Ladislav Klíma)

Chúng ta vừa có một năm rất đặc biệt: một năm số không.

Trong lúc đọc Kierkegaard (5) Ultimatum

(crescendo nhé: ít nhất thì chúng ta cũng đang ở trong một movement có tính chất "allegro", đã hết cả "lento" lẫn "andante")

Kierkegaard có một mission lớn: đặt sự nghiêm khắc vào một tinh thần chung đang trở nên lỏng lẻo. Sau Kierkegaard, thế giới không còn như trước nữa. Một số người (rất ít) có sứ mệnh như vậy.

Với Kierkegaard, sự kinh ngạc (à la Aristote) không còn là điểm khởi đầu của triết học nữa, mà là nỗi tuyệt vọng. Một cách ngắn gọn: tuyệt vọng thì tuyệt đối. Đi ngược lại (tinh thần của) triết học một thời (Hegel, tất nhiên), lý trí (theo như được nâng lên địa vị tối cao từ Kant tới Hegel) - đối với Kierkegaard - không có ý nghĩa như vậy. Sợ và run (tiếng Việt thể hiện một năng lực rất lớn về phương diện existence ở từ "run sợ" thâu tóm được cả hai điều đó) là khởi đầu và kết thúc của lòng tin. Cũng đi ngược lại mọi thứ, không phải Aristote mà Job (của Thánh Kinh) mới là trung tâm thế giới Kierkegaard.

[tiện bút] Mây suối về đâu

"Có chàng hai mươi tuổi

Cùng cô bé trăng rằm

Thơ Mây dìu tóc rối

Trôi theo mười chín năm"

(Vũ Hoàng Chương)

giọng nhỏ

"Tôi chết vì không chết."

(Saint Jean de la Croix)

"Sự sống thì không sống."

(Kürnberger)

"Chỉ cần nói nhỏ bớt đi, ngay lập tức thế giới sẽ lớn hơn, và đúng hơn."

(XYZ)

Trong lúc đọc Kierkegaard (4)

tiếp tục câu chuyện Kierkegaard

(cũng đã bắt đầu vào khúc bốn của Maldoror)

Lật tung đống sách Kierkegaard (bởi vì, đây là một trong những ca lớn của sự hypergraphie, của một sự viết khổng lồ, không thể tưởng tượng; giai đoạn ấy, Kierkegaard chỉ là một trong số những người tương tự, những người sản xuất vô biên trang giấy viết: mấy người mà chúng ta đã quen, Chateaubriand, Balzac hay người mới bắt đầu làm quen, Leopardi - cái ngoặc đơn này dài quá nên phải tách ra, xuống dưới -

Trong lúc đọc Kierkegaard (3) về Andersen

Đã đến lúc có thể nối hai nhân vật Đan Mạch, Kierkegaard và Andersen, vào với nhau (đã tiếp tục "kỳ" thứ hai của "đọc Kierkegaard": tôi bắt đầu thấy là có thể hoàn thành đầy đủ Diapsalmata - điều tôi không hề định lúc đầu - và sẽ rất sớm; cũng tiếp tục loạt về Alexandre Dumas cùng những người ngự-lâm pháo-thủ: xem ởkia và ởkia: điều biện minh cho sự nối hai câu chuyện này vào với nhau nằm ở chỗ Andersen từng gặp Dumas tại Paris, trong thập niên 40 của thế kỷ 19 - đấy là khoảng (hơn) hai mươi năm trước chuyến sang Paris khác của Andersen, chuyến làm nảy sinh câu chuyện rất đáng kinh ngạc Mộc thần nữ; giống Napoléon Bonaparte từng tiếp ông bố của Alexandre Dumas trên giường, tại Toulon, trước chiến dịch phương Đông, Dumas tiếp Andersen tại Paris mà vẫn nằm trên giường).

Trong lúc đọc Kierkegaard (2) Diapsalmata

định tiếp tục luôn "Trong lúc đọc Kierkegaard (1)" (và vài post đang viết dở gần đây) nhưng rồi lại thôi

Diapsalmata

Kierkegaard

Trong lúc đọc Kierkegaard (1)

tiếp tục các loạt "trong lúc đọc", gần đây nhất: xem ởkia

(nhân tiện, cũng đã tiếp tục - nói đúng hơn, gần xong - post "Anna Seghers ở Việt Nam": cuốn tiểu thuyết của Anna Seghers thuộc vào những gì có không ít ý nghĩa trong câu chuyện dịch thuật ở Việt Nam)

Hai nguồn

trước tiên xem ởkia (tốt nhất là nên xem kỹ, vì đây sẽ là chỗ tiếp tục không ít điều còn đang bỏ ngỏ tại đó)

Trước tiên, chúng ta tiếp tục từ đúng chỗ dừng lại của lần trước: vấn đề nằm ở chỗ kết tinh hay kết tủa. Điều đầu tiên có thể nói, là rất nhiều thứ trông như là kết tinh thì lại là kết tủa, tưởng là tinh chất thì lại là cặn.

Nhưng trước đó, cần nhìn nhận nhà xuất bản Tri thức kỹ càng hơn. Một ví dụ: xem ởkia. Đó chính là nhà xuất bản sản xuất sách kém chất lượng hạng nhất Việt Nam trong vòng trên dưới mười năm vừa rồi. Điều hài hước nằm ở chỗ: rất nhiều người tỏ vẻ ủng hộ nhà xuất bản Tri thức, nhất là thời gian gần đây; nhưng trong số đó có ai đọc bất kỳ cuốn sách nào không? Tôi nghĩ, không có lấy một mống.

Muốn thất bại

Chỉ có duy nhất một thứ, là văn chương, thực sự dạy được cho chúng ta về thất bại. Nhiều người nghĩ cũng làm được việc ấy là tôn giáo, hay nói đúng hơn là cái mà người ta hay gọi là "tu tập", nhưng tôi cho nghĩ thế là sai.

Bồ Đào Nha

Sau Tây Ban Nha (ở kia và ở kia): văn chương Bồ Đào Nha từ sau Eça de Queirós chưa bao giờ là một văn chương nhỏ.

Pessoa huyền thoại (với câu chuyện cũng huyền thoại không kém liên quan đến vị hôn thê Ofélia Queiroz, một câu chuyện không khỏi làm ta nhớ đến mối quan hệ với phụ nữ của Kierkegaard hay Kafka) chính là một Kafka khác.

[tiện bút] vẩy

khó nhất trên đời không phải là nghĩ, mà khó nhất là không nghĩ: để chế nhạo Descartes, Paul Valéry bảo: "Có đôi khi tôi nghĩ, và có đôi khi tôi sống": khi nghĩ, ta không sống, ta chỉ sống khi không nghĩ; điều này dẫn tới hệ quả là trên đời gần như không có ai sống hết cả, ai nấy đều cố công cố sức mà nghĩ, dành lại phần sống cho một lũ điên

những suy nghĩ kiểu như thế này hay xuất hiện ở những khoảng đứt đoạn của cuộc đời; nó hay đến với tôi nhất những lúc đang đứng úp mặt vào bồn cầu, trong một nhà vệ sinh công cộng của một tòa nhà nào đó

Schopenhauer. Quyển sách cuộc đời. Và Kẽm

trời ơi, mãi tôi mới hiểu ra (thật ra tôi rất chậm hiểu, lại thêm lơ đãng, và cũng vì không ngờ trên đời lại có tồn tại một cách hiểu như thế) là có những người hiểu cuốn sách của Schopenhauer (tên gốc tiếng Đức: Die Welt als Wille und Vorstellung, tên tiếng Pháp: Le Monde comme volonté et comme représentation, tên tiếng Anh: The World as Will and Representation) theo ý Schopenhauer muốn nói ý chí của chúng ta, trí tưởng tượng của chúng ta về thế giới như thế nào thì thế giới là như thế

không có gì sai hơn thế

Nietzsche