Linda Lê đọc Henry James

Càng lên cao càng lạnh

(tiếp tục "Cầm ô đtđđ" và "Hai mươi năm dt" - có thể nói là giờ mới thực sự bắt đầu)

(cũng tiếp tục các post ngay gần đây - nhiều lắm đấy)

Đã hai năm:

Hoa hồng cửa sổ

(đã đi được - khá xa - vào Francisco Coloane)

["và cơn mưa đến"]

Hoa hồng và cửa sổ: hai cụm, hai chuỗi thơ của Rilke, có những bài thơ cửa sổ và những bài thơ hoa hồng. Hai trong số các loạt thơ mà Rilke viết bằng tiếng Pháp. Trong số chúng, giữa hoa hồng và cửa sổ, ban đầu tôi chọn hoa hồng, chứ không phải là cửa sổ. Điều đó gần như là tất nhiên.

thứ Bảy

(NB. hôm nay không phải là thứ Bảy, FYI)

một Annie

tiếp tục kvlv và zib

Có lần, nói chuyện với tôi, Linda Lê nhắc đến một nhân vật, phụ nữ, và bảo đấy là người mình hết sức ngưỡng mộ. Đối với Linda Lê, nhân vật mang tên "Annie" ấy là một trong những người lớn nhất

Trong lúc đọc Giorgio Agamben (2): Autoportrait

đây là lần 2; kia là lần 1

(sau khi đã không-auto)

Linda

À deux doigts de me taire, je vous écris

d'un pays pas si lointain.

Khi Linda nói với tôi mình tên là Linh, nỗi kinh ngạc của tôi gần như lên đến mức của hoảng hốt: người ta chỉ thực sự kinh ngạc khi ở trước điều hiển nhiên (nhưng đã không hề nhận thấy).

Linda Lê, năm nay, 2021

"la colère [...] peut être synonyme d'un salutaire penchant au refus"

(Linda Lê)

(năm nay: vậy là thêm một lần nữa, tôi không nghĩ ra một cái title nào khác, vẫn giống như ởkia và cũng cả ởkia)

(đã thực sự kết thúc "opus 1")

Taos

"un ciel sans défaut"

(một người) Ingeborg Bachmann

"Phụ nữ thì viết thư làm gì, vì họ đã nói tuốt luốt mọi chuyện rồi còn đâu."

(Machado de Assis)

(đã tiếp tục Centaure Maurice de Guérin, định tiếp luôn Maldoror Lautréamont nhưng rồi)

đúng như đã hẹn ởkia: Ingeborg Bachmann

Cioran: cahiers

(đã tiếp tục "tiếp Sách dở": đã sắp đến được đoạn nói rất chính xác hiện nay category sách nào ở Việt Nam là khủng khiếp hơn cả, cũng tiếp tục bài về Hermann Broch, "Pasenow-Esch-Huguenau" và bài "Thể động và hành động" về triết học của Louis Lavelle)

(những sổ ghi chép: nếu đó không phải là một thể loại thì ít nhất cũng là một truyền thống, xem chẳng hạn ởkia: tôi sẽ còn quay trở lại kỹ càng hơn với những quyển sổ: đó là truyền thống của giấy, bút, ngăn kéo và cái chết; bài ởkia cũng không kém phần quan trọng)

Panaït Istrati (gần như) ở Việt Nam

Có ai còn nhớ Panaït Istrati không nhỉ? Cái tên ấy từng xuất hiện trong một câu chuyện của tôi, câu chuyện về Nguyễn Tuân. Trong Một chuyến đi, Nguyễn Tuân đã nhắc đến Istrati, như một "hình mẫu" về phiêu lưu, xem ởkia.

Nhưng Panaït Istrati có xuất hiện ở Việt Nam (trong tiếng Việt) hay không? Câu trả lời chắc chắn gần ở mức một trăm phần trăm (kết quả của những tìm kiếm thông thường, các thống kê như ta vẫn thấy ở tuyệt đối đa số nhà nghiên cứu Việt Nam) là không.

Nhưng không hẳn. Chúng ta sẽ bước vào một câu chuyện hoàn toàn khác.

Trong hiệu sách (1)

Tôi không đi hiệu sách nhiều, rất ít là khác. Nhưng tôi biết những cuộc gặp ("một cuộc gặp" chứ không phải "một cuộc gặp gỡ": cuốn sách mang cái nhan đề ấy, tôi đã rất cố gắng cứu để nó được mang tên đúng, nhưng cuối cùng đã không làm được; tôi làm điều đó, cố gắng cứu, là vì cuốn sách, không phải vì những người có liên quan - con người nhiều lúc có quan trọng mấy đâu) ở hiệu sách thì có thể như thế nào. Người miêu tả một cuộc gặp như thế đúng nhất là Linda Lê, khi Antoine Sorel gặp cô gái trẻ sẽ sống cùng ông một thời gian của đau khổ, tại một hiệu sách; một chồng sách đổ ụp vì sự vụng về của nhà văn, cô gái giúp ông xếp lại nó: trong một hiệu sách, những chồng sách đổ là thảm họa của vũ trụ, nhưng cũng không nên quá lo lắng, đó hoàn toàn cũng có thể là cách để những quyển sách tập thể dục; đấy là một đoạn về cuối tiểu thuyết OEuvres vives, tức là, trong tiếng Việt, Chìm xuống).

Ít sách mới

Sách mới, nếu muốn nhiều thì nhiều được ngay, nhưng nếu thế thì khác gì goodreads? mà goodreads nghĩa là gì? nghĩa là cuộc trưng bày khổng lồ của sự không biết đọc. Tất tần tật.

Trước tiên, xem ở kia. Và vì muốn ít (chứ không phải nhiều), tôi chỉ nói đến một loại sách mới duy nhất, loại sách thuộc vào category của cái chữ ngay bên dưới nhan đề cuốn sách dưới đây, tức là chữ "inédit":

Linda Lê, năm nay, 2017

Cuốn tiểu thuyết mới của Linda Lê:

Phân tích: nhà văn yêu như thế nào?

Bài viết dưới đây, ngoài một số ý nghĩa khác, là cách để tôi vinh danh Balzac, mà cụ thể là vinh danh Rực rỡ và khốn cùng đời kỹ nữ. Đó là cuốn tiểu thuyết hiếm hoi, nếu không nói là duy nhất, của Vở kịch con người đi theo cấu trúc bốn phần (ta có chẳng hạn Hết ảo tưởng và Béatrix gồm ba phần, Một vụ việc ám muội và Ursule Mirouët gồm hai phần), trong đó ba phần đầu có tên là ba câu hỏi: "như thế nào" ("comment": "Các thiếu nữ yêu như thế nào"), "bao nhiêu" ("combien", đúng hơn là "à combien": "À combien l'amour revient aux vieillards") và "đi đâu" hoặc "tới đâu" ("où": "Où mènent les mauvais chemins").

Ba nữ thần số mệnh

Không lâu sau khi anh Nguyễn Khánh Long qua đời, gia đình anh liên hệ với tôi và cho biết anh Nguyễn Khánh Long để lại trong máy tính bản dịch phần đầu Ba nữ thần số mệnh (Les Trois Parques) của Linda Lê. Đây là dự định dịch thuật của anh Nguyễn Khánh Long và tôi, chúng tôi có kế hoạch in Ba nữ thần số mệnh sau khi đã in Vu khống và Lại chơi với lửa. Anh Nguyễn Khánh Long nghĩ nhất định phải dịch Ba nữ thần số mệnh, tôi cũng nghĩ thế; anh Nguyễn Khánh Long từng gặp Linda Lê một lần, tại Canada. Les Trois Parques in năm 1997 là cuốn tiểu thuyết đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp văn chương của Linda Lê. Năm nay, 2017, ở Việt Nam sẽ in bản dịch hai tiểu thuyết của Linda Lê, Sóng ngầm (Lame de fond) và Chìm xuống (Oeuvres vives) như đã nói. Có lẽ đây là thời điểm thuận lợi hơn cả để làm luôn Ba nữ thần số mệnh. Nghĩ đi nghĩ lại, không ai khác ngoài tôi ở vị trí thuận lợi hơn, trong mọi thứ, nhất là ở khía cạnh nghĩa vụ, để hoàn thành bản dịch này, từ những gì anh Nguyễn Khánh Long để lại. Dưới đây là phần dịch của Nguyễn Khánh Long (tôi không sửa một chữ nào, đúng như nó dừng lại, kể cả ở cuối cùng, một câu chưa có dấu chấm).

Linda Lê: một chương

Oeuvres vives (in năm 2014) là kiệt tác lớn lao của Linda Lê. Bản dịch tiếng Việt cuốn tiểu thuyết này sắp được in ở Việt Nam, tôi post ở đây một "chương" (thật ra cuốn sách không chia chương, phần), với sự cho phép của người dịch. Bản dịch tiếng Việt của cuốn sách mang nhan đề Chìm xuống.

Nguyễn Tuân đọc sách (tiếp nữa)

Để làm cái công việc nho nhỏ này - xét cho cùng cũng có thể rất nhàm chán (tức là trả lời câu hỏi "Nguyễn Tuân đọc gì?") - đương nhiên là phải làm một việc nho nhỏ và nhàm chán: đi nhặt.

Trước tiên là Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi:

Sức mạnh của sự vắng

Cách đây chừng năm, sáu năm, Linda Lê đọc tại vài thành phố Việt Nam một bài tiểu luận, "Étranges Étrangers". Khi ấy, bản dịch Lại chơi với lửa của anh Nguyễn Khánh Long (nay đã qua đời) mới xuất bản, một thời gian sau bản dịch Vu khống cũng của Nguyễn Khánh Long. Trong sự viết của Linda Lê, các tiểu luận không kém quan trọng so với tiểu thuyết và truyện ngắn; ngày ấy, tôi ngồi trong số thính giả của buổi nói chuyện tại Hà Nội, phải có mặt ở đó mới thực sự cảm nhận được sức mạnh của ngôn từ do Linda Lê tạo ra. Lần đó, chỉ nghe bài tiểu luận đối với tôi đã là đủ rồi, nên suốt đợt Linda Lê ở Việt Nam, tôi không hề gặp.

Dưới đây là một tiểu luận khác của Linda Lê, sẽ in trong một tập sách tương lai.

Sức mạnh của sự vắng

(“Tôi viết cho bạn từ một đất nước xa xôi”)

Linda Lê