ồ ồ

Trời đang yên tĩnh, bỗng bĩnh một cái, nước ồ ồ chảy xuống. Mưa.

Các bạn đừng có cười, tôi quyết định tập viết văn đấy. Khởi đầu dĩ nhiên là phải khó khăn rồi, nhưng qua được gian nan lúc đầu thế nào cũng đến được xán lạn tương lai :p

Lâu toàn làm việc nghiêm túc, hôm nay quyết định làm một cái gì đó bớt nghiêm túc, con người ta làm việc bằng đầu óc nhất thiết phải tri túc tri chỉ :) Nghĩ đi nghĩ lại thì thấy tốt nhất là vào trang văn hóa của tờ báo "có mục văn hóa khá" theo lời nắc nỏm của ông Trần Hữu Dũng.

Thấy có một bài về Marcel Proust, hehe đùa chứ nhìn thấy là biết ngay có cái để cười rồi. Để làm sang lấp liếm cho vô số bài viết theo kiểu hẹ hẹ của mình, tờ báo "có mục văn hóa khá" thỉnh thoảng lại đăng lên một bài rõ dài về các đại văn hào, lần nào cũng như lần nào, tiêu diệt từ Balzac đến Tolstoy, không tha một ai hết cả.

Bài về Marcel Proust ấy đây, niềm vui trong ngày của tôi ấy đây.

Hí hí ông bố của Marcel Proust cách vài dòng đã từ Adrien biến thành Louis. Rồi "đại lộ Hausmann", rồi "dưỡng bệnh tại Evitan", rồi "nhà văn Sidonie - Cabrielle Colette". Cái tờ báo này luôn luôn gặp vấn đề khi viết tên riêng. Nhưng vấn đề lớn nhất của nó là lúc nào cũng bịa đặt trắng trợn, quàng xiên: dám bảo quyển đầu của À la recherche du temps perdu in năm 1913 là tập hai chứ không phải tập một. Vớ vỉn thật, Gide vứt bản thảo "Swann" vào sọt rác của Gallimard nhưng nó vẫn chính là tập đầu tiên của bộ và cũng là tập đầu tiên được in, bên Grasset. Năm 1919 tập hai (Dưới bóng những cô gái tuổi hoa) ra đời, lần này thì lại là Gallimard, và đó là quyển được giải Goncourt.

+ Cái laptop của tôi mấy hôm nay bị một cái bệnh rất lạ nhé: trang nào cũng vào được hết, trừ báo Tuổi trẻ. Thử kiểu gì cũng không được, mà nghe nói bên í mới đăng mấy bài long giời lở đất lắm. Hức hức tôi nói thật đấy, không phải bịa ra để giễu gì đâu. Bác nào biết cái bệnh này giúp tôi sửa cái, tôi cảm ơn.

+ Thôi đi tập viết văn tiếp đây :p

+ Bài về Hội Nhà văn đã kết thúc rồi nhé, tuy là đoạn mới thêm chưa được nhẵn lì cho lắm, và các chú thích còn chưa xử lý, ngại quá :( Trang web của Hội Nhà văn Việt Nam có xin về đăng hong :ppp

(Brand New Ones) Russell Banks

Hic không biết bác NSC đi đâu lâu thế, giá kể có bác ấy ở đây giúp "mở rộng phạm vi đấu tranh" :p

Mở rộng phạm vi…

Cho tới rất gần đây, một nền văn học lớn như văn học Mỹ hiện diện ở Việt Nam thật ra rất mỏng và lệch. Nếu không phải Cuốn theo chiều gió thì độc giả Việt Nam thường sẽ nghiêng về hai thái cực: say đắm các nhà văn “cánh tả” như Ernest Hemingway hay Jack London và cả nhà văn tương đối trung bình O. Henry, hoặc nếu không thì sẽ theo dòng rất mực giải trí gồm tác phẩm của những người như Sydney Sheldon, Stephen King hay John Grisham.

Điều này hẳn là có nguyên do lịch sử, nhưng có thể nói rằng ngoài một số hiện tượng đột xuất như Trên đường (Jack Kerouac), Giết con chim nhại (Harper Lee) hay Bắt trẻ đồng xanh (Salinger) từng có bản dịch từ cách đây nhiều chục năm, cả miền Bắc và miền Nam đều không dịch nhiều văn chương Mỹ, mặc dù ở miền Bắc đã sớm có Chữ A màu đỏ (Hawthorne) và miền Nam đã dịch rất công phu Moby Dick (Melville) ở ngay đầu sự tồn tại của Việt Nam Cộng hòa. Với sự xuất hiện của các nhà văn như Saul Bellow, Don DeLillo, Raymond Carver và Philip Roth, dòng chủ lưu của văn chương Mỹ (tạm gọi là “cao cấp”) mới bắt đầu được đưa dần vào Việt Nam.

Của các bác đây

Cho các bác hâm mộ bạn Ngốc (tên nó trong nguyên bản tiếng Tây Ban Nha là Imbécil, trong bản tiếng Pháp thì gọi là "Le Bêta"). Warning là đừng đọc truyện sau đây khi đang ăn hoặc đang uống nhé :p, nhìn chung kiểu hài hước của các bác Latinh hay như thế này lắm.

Những đứa trẻ màu xanh lơ

Sự thật có thật duy nhất mà mẹ tôi từng nói kể từ khi chúng tôi quen biết nhau (sắp được mười năm rồi) là Ngốc là đứa trẻ ít ngăn nắp nhất hành tinh. Nó khát khi không có nước, nó buồn ngủ khi không có giường, đói khi không có gì ăn, và muốn đi ị khi không có phòng vệ sinh. Và nó không bao giờ biết chờ đợi. Nếu nó khát, chúng tôi phải vào ngay quán cà phê đầu tiên nhìn thấy; nếu nó đói, phải mua bánh ngọt cho nó; nếu nó đánh mất cái ti giả, phải đến hiệu thuốc nào còn mở cửa dù đã là bốn giờ sáng và, nếu nó muốn vào phòng vệ sinh, điều duy nhất nó biết làm là để hai tay ra đằng sau mông, mặt đỏ lựng lên và, như mẹ tôi vẫn nói, điều gì đến sẽ đến. Chúa mới biết chúng tôi phải chạy với tốc độ nào để lên khỏi tàu điện ngầm và tìm cho ra một gốc cây! Nó đã tiến bộ: hồi ba tuổi, nó tụt quần xuống ngay giữa phố, bây giờ nó nhịn được cho đến quán cà phê gần nhất. Tuy nhiên, không muốn cũng phải tin thôi, nó vẫn luôn luôn có cái tính sốt ruột như trước. Nếu muốn một cái kem, nó sẽ gào lên và, chừng nào mẹ tôi còn chưa mua cho nó, nó sẽ vẫn cứ tiếp tục. Tôi, trên thực tế, điều này thật ra tôi thấy ổn, vì nhờ những lần gào thét của nó mà tôi cũng có quyền được một cái kem miễn phí, từ lâu nay, tôi vẫn hay khuyến khích nó khóc lóc một chút để làm cho mẹ tôi dịu xuống. Nhưng nếu như mà cái thằng bợm ấy không cảm thấy muốn ăn kem, thì bạn có thử làm cái thủ thuật nho nhỏ để mua chuộc nó, nó vẫn chẳng buồn cố gắng gì hết cả đâu. Tôi lại gần nó và thì thầm vào tai nó: “Nào, làm đi, sau đó anh sẽ cho em đi cùng anh và Tai To ra công viên”, thế mà nó, nó sẽ bắt đầu hát, ngó lơ đi chỗ khác như thể tôi không tồn tại. Nó là một đứa trẻ rất tàn bạo.

Thế nên khi nhìn thấy nó trong một góc phòng thử đồ, trong trang phục màu xanh lơ kiểu sành điệu, hai tay để đằng sau mông, tôi bắt đầu nổi cáu:

- Mày đừng có làm cái gì đó vào trong cái quần không thuộc về chúng ta chứ.

- Bé em ỉa.

Bé em ỉa. Câu của nó đấy. Tôi thì tôi thấy với một đứa bé tí như thế câu nói này hơi bị mạnh mẽ quá, nhưng không có cách nào dạy nó được một câu khác. Một lần, tôi đã mất đúng một tuần để nhắc đi nhắc lại với nó:

- Em phải nói là em đi ị, vì những đứa bé như em không nói là đi ỉa đâu.

Thế là nó nhìn tôi và nói với tôi, vẻ mặt của nó là vẻ mặt của một đứa bé thiên thần:

- Bé em đi ị.

Tôi vỗ tay hoan hô và cho nó một trong những bức ảnh của tôi làm phần thưởng. Cũng phải trả giá thì tôi mới trở thành huấn luyện viên của nó được đấy. Tôi cho nó hết bức ảnh này đến bức ảnh khác. Nhưng điều khó tin nhất là, khi thời điểm của sự thật xảy đến, khi nhu cầu của nó đã trở nên bức bách lắm rồi, nó vẫn lặp lại cùng sai lầm ấy, thông báo với chúng tôi như sau:

- Bé em ỉa.

Kết quả của toàn bộ câu chuyện đó là tôi đã phải chuyển sang cho nó cả bộ sưu tập ảnh của tôi mà những giờ rèn giũa kiểu Anh quốc vẫn cứ xôi hỏng bỏng không. Để dàn xếp mọi chuyện, mẹ tôi thò đầu vào qua cánh cửa phòng bếp nói với tôi:

- Để cho nó yên ngay lập tức, theo như mẹ biết thì con có phải là viện sĩ hàn lâm về ngôn ngữ đâu.

Bạn thấy đấy, tôi thì ra sức cố gắng làm mọi thứ cho em trai tôi, nhưng mẹ tôi thì cứ lao vào ngăn cản.

Trong góc phòng thay đồ, mặt Ngốc mỗi lúc một đỏ hơn, cũng giống hệt như mọi khi. Bác Luisa lo lắng vì không nghe thấy chúng tôi nói gì, bởi từ vài phút em trai tôi và tôi chỉ thì thầm với nhau.

- Bọn trẻ, bọn trẻ, bác vừa nói vừa gõ cửa, có chuyện gì thế, mở cửa ra, bác không hề tin tưởng một chút nào vào các cháu đâu.

Bạn sẽ hiểu đây là những thời khắc vô cùng căng thẳng. Tôi nói với Ngốc:

- Xin mày đấy, đừng có làm thế.

Vì tôi biết là với nó, cứ cố khăng khăng cũng chẳng ích gì. Một tiếng động khả nghi vang lên.

- Một quả rắm nhỏ, Ngốc nói.

Nó ưa giải thích, đề phòng bạn có chút nghi ngờ nào đó.

- Hai rồi, tôi thông báo khi nghe thấy một tiếng động nữa.

Không khí trong phòng thay đồ trở nên xám xịt, tôi không nói quá lời đâu. Thật may mắn vì cửa phòng không bịt kín lên tận trần. Nếu chúng tôi dang ở trong thang máy thì tôi tin mình đã bắt đầu kinh sợ nỗi thiếu dưỡng khí. Tôi bắt tay vào việc. Tôi cởi cái quần xanh lơ kiểu sành điệu ra, đó là thứ khiến tôi lo ngại hơn cả, rồi tôi bảo nó là chúng tôi sẽ chạy thật nhanh đến chỗ phòng vệ sinh.

- Bé em không đến được đấy đâu.

- Được mà, bé em làm được mà, rồi bé em sẽ thấy: mày phải thít vào như thế này này, mạnh vào, thật mạnh, đến nỗi phải nhắm tịt mắt vào ấy, rồi mày sẽ thấy mọi chuyện khá hơn nhiều.

Nó làm theo mọi động tác mà tôi dạy cho, nó bắt chước thật là giống, trừ một chi tiết quan trọng mà tôi quên biến mất: tôi bảo nó thít, nhưng là vào phía trong. Thế nhưng nó lại thít ra phía ngoài. Mặt nó không còn đỏ lựng như trước, và nó nhìn tôi với vẻ mặt đứa trẻ thiên thần. Trông nó rất nghiêm túc.

- Được rồi. Ra rồi.

Tất cả những điều đó chúng tôi nói thật nhỏ để bác Luisa, vẫn tiếp tục dùng móng tay gãi cánh cửa, không nghe thấy gì.

- Mày bị đần hay sao đấy hả? tôi gằn giọng nói với nó.

Nó bắt đầu rung rung cái cằm như khi sắp khóc. Nhưng không giống như những lần nó bật ra những tiếng hét, không, mà đây là những giọt nước mắt đặc biệt, câm lặng, những giọt nước mắt làm tất cả chúng tôi ở nhà phát khóc, vì nỗi đau đớn mà chúng gây ra cho chúng tôi.

- Nào, đừng có khóc, để tao thu xếp vụ này.

Tôi tự thấy mình đang đảm trách vai trò người anh trai cứu thế. Người anh trai đưa đứa em thoát khỏi nhà tù; người anh trai sẽ đi tìm đứa em say rượu nằm thẳng cẳng trên hè phố; người anh trai trả những món nợ cho đứa em. Người anh trai cứu thế: tôi là vậy đấy. Tôi cởi quần cho nó, gắng hết sức để không hít thở, tránh cái mùi ấy chạy vào mũi tôi. Cứt nằm trong quần sịp của nó, tôi bọc cả lại khéo léo hết mức có thể. Tôi luồn cái gói xuống khe cửa để đẩy sang phòng bên cạnh. Thoát được khỏi bằng chứng phạm tội rồi, chúng tôi mở cửa và tôi nói với bác Luisa:

- Quần áo vừa lắm ạ.

- Mãi mới thấy ra. Bác chờ các cháu được nửa tiếng rồi đấy.

Bác thò đầu vào phòng thử đồ và ném một cái nhìn dò xét vẻ rất sát nhân.

- Sao mà trong này mùi kinh thế!

- Ngốc vừa thả hai quả rắm nhỏ đấy ạ.

- Chúa ơi, đồ con lợn! bác vừa nhìn tôi vừa nói.

Đó chính là sự thật về cuộc đời tôi đấy: em trai tôi làm những trò lợn và tôi là người phải gánh chịu.

- Thế tại sao cái thằng này lại trần truồng? bác Luisa hỏi.

- Đấy là vì mẹ cháu đấy ạ, sáng nay mẹ cháu quên mặc quần sịp cho nó, tôi đáp bằng một phản xạ mau chóng đến mức ngay chính bản thân tôi cũng thấy ngạc nhiên.

- Mẹ gì mà lại thế!

Bác Luisa mua quần sịp cho chúng tôi. Cho cả hai, vì bác nhất quyết muốn xem quần của tôi, và rồi bác phát hiện là nó bị thủng. Bác cho chúng tôi mặc những thứ đồ mới toanh, rồi bác dẫn chúng tôi vào phòng vệ sinh, dấp nước lên tóc chúng tôi và chải ngược ra đằng sau. Đây là lần đầu tiên chúng tôi mặc những chiếc sơ mi cứng như vậy. Có thể nói rằng chúng tôi không có cổ. Chúng tôi thấy rất ngượng khi phải ra phố trong bộ đồ như thế. Đây quả đúng là một siêu thị tạo biến đổi mạnh mẽ. Các cô bán hàng bảo sao mà chúng nó xinh thế, chúng xinh quá đi và, trong khi bác Luisa trả tiền, tôi và Ngốc đứng tạo dáng người bị liệt bên cạnh mấy thằng bé ma nơ canh cho tới lúc không thể nhịn cười được nữa. Bác Luisa cầm lấy tay chúng tôi và bảo chúng tôi, bây giờ, bác rất thích cùng chúng tôi đi ra phố, còn trước đây chúng tôi là những đứa trẻ làm người khác phải hổ thẹn. Trong khi đi xuống các cầu thang cuốn, chúng tôi nghe thấy những tiếng hét của một người vừa bước ra khỏi khu phòng thử đồ, nói rằng ai đó đã ị và để lại cứt ở bên trong.

- Thật là chẳng biết phép tắc gì nữa, bác Luisa nói, vẻ rất ghê sợ, bọn họ đi ị ở trong phòng thử đồ, tè ở ngoài đường, nôn vào các góc phố. Thế giới này điên mất rồi. Các thiên thần bé nhỏ của bác, bác nói, giờ đây đã vô cùng tự hào vì chúng tôi, những đứa trẻ màu xanh lơ, chúng ta phải sống ở trong một cái thế giới như vậy đấy.

Và chúng tôi, hai đứa trẻ mới, chúng tôi mỉm cười với bác như thể chưa từng bao giờ gây điều xấu cho một con ruồi.

Ô trọc quá :p

Mấy chú khiêng cáng lực lưỡng đặt ông tôi lên giường, trong lúc đó thì ông cứ kêu: “A, a, a…”, vì đó là một người ông vừa thoát khỏi trạng thái gây mê. Tôi và Ngốc muốn lật chăn lên để xem liệu vết rạch mà người ta làm cho ông có thẳng được như lấy thước kẻ mà kẻ hay không, bởi nếu không chúng tôi sẽ đòi ngay sổ góp ý, nhưng mấy chú khiêng cáng lực lưỡng đã đặt những bàn tay to tướng của các chú lên vai chúng tôi, làm chúng tôi sợ chết lên được, và bảo chúng tôi rằng phải giữ cho ông thức mà không được chạm vào ông. Hai giây sau họ đã biến mất và chúng tôi bắt đầu nhận ra thật khó làm sao khi phải ở với một người ông mà không chạm vào, vì chúng tôi là những đứa trẻ luôn luôn trèo lên người khác để giẫm đạp và bằng cách ấy mà thể hiện chúng tôi trìu mến họ đến như thế nào.

Ông làm chúng tôi khổ lắm bởi, ngoài chuyện cứ kêu “A…” suốt không ngừng, ông lại còn muốn ngủ mà chúng tôi thì không để ông ngủ; chúng tôi nói vào tai ông:

- Đừng ngủ, ông ơi, đừng ngủ, nếu không ông sẽ gặp nguy hiểm chết người đấy.

Nhưng ông có thèm nghe chúng tôi nói gì đâu. Mẹ tôi đã đi gọi điện ở bốt điện thoại công cộng vì mẹ đã làm hết pin cái điện thoại di động, và chúng tôi quyết định chỉnh đầu giường cao lên để ông tôi không thể không mở mắt ra. Chúng tôi hỏi xin một đồng nữa của cái ông bị ốm và bật tivi lên cho ông tôi, cái giường đã trở thành giống như một cái ghế phô tơi. Ông không nói: “A” nữa, mà ông nói: “Ái!”. Ông ở giường bên bấm nút một cái chuông ở ngay bên cạnh cái bàn nhỏ của ông, cái lão chỉ điểm xấu tính ấy, và thế là cô y tá khổng lồ xuất hiện ở bậu cửa.

- Cô nhìn xem chúng nó làm gì con người tội nghiệp kia kìa.

Đúng là người ông tôi vẹo hẳn đi và có vẻ rất sợ hãi, miệng há hốc và đầu ngật sang một bên.

Cô y tá hỏi ai dạy dỗ chúng tôi kém thế để mà chúng tôi bây giờ trở thành những đứa trẻ đao phủ của những người ông như thế này, thế là Ngốc trả lời “Mẹ cháu đấy”, đi kèm với nụ cười mà nó vẫn luôn luôn có trên môi mỗi khi nói đến mẹ, vì tôi tin rằng nếu mà có thể, Ngốc và mẹ tôi sẽ tống cổ tất tật chúng tôi ra khỏi nhà, cả bố tôi nữa, để rồi hai người ấy sống với nhau như là hai người yêu nhau.

Cô y tá ấn thật mạnh vào chỗ điều khiển giường lên xuống, cái giường ngay lập tức quay trở về chiều nằm ngang, ông tôi dài thượt ở trên. Chúng tôi nghe thấy tiếng ông nói bằng một cái giọng rất nhỏ:

- Ái!

Ông cùng phòng nói:

- Rồi đây chúng nó sẽ giết chết ông ấy.

Cô y tá đáp lời ông ta, chẳng buồn nhìn lấy một mảy may:

- Ông im mồm đi!

Mẹ của Ngốc, “mẹ của nó”, như nó vẫn thích nói, cái người dường như không ý thức được rằng tôi mới là đứa xuất hiện trên hành tinh này trước và rằng mẹ cũng là mẹ tôi, vậy là mẹ của nó đứng trước cửa, và cả hai chúng tôi bắt đầu run lên bởi, trên đời này nếu còn có gì tồi tệ hơn một cô y tá cho bệnh nhân uống thuốc độc, thì đó chính là mẹ của bạn, khi mẹ tức giận. Nhưng, vì mẹ của Ngốc là người không thể đoán trước, thay vì mắng chúng tôi trước mặt người khác như mẹ vẫn làm, gần như là luôn luôn, lần này mẹ lại bảo vệ chúng tôi:

- Các thiên thần bé nhỏ… Chúng làm tất cả những chuyện đó là vì chúng yêu ông của chúng lắm đấy.

- Có những tình yêu giết người đấy, thưa chị, cái ông bị ốm ở giường bên lên tiếng, tôi tin là cái ông ấy ghét chúng tôi thậm tệ.

- Tốt hơn hết là chị dẫn chúng đi đi, cô y tá cao lớn nói, đừng đưa chúng nó trở lại trước khi ông đây hồi phục được một chút.

- Hôn ông đi, mẹ bảo Ngốc.

- Nhẹ nhàng thôi, người phụ nữ khổng lồ nói.

Tôi và Ngốc tiến lại gần ông.

- Ông ơi, bọn cháu phải đi đây, vì họ không muốn bọn cháu ở lại đây. Bọn cháu thì sẵn sàng ở lại lắm, nhưng họ bảo bọn cháu làm phiền ông.

Ngốc không muốn bị nhấc lên, nó tóm lấy một cái ghế, tự mình trèo lên. Nó cứ như thế đấy, những lúc lên cơn đòi sự độc lập.

- Ông không có tuyến tiền liệt, ông đang bị đau.

Ngốc chẩn đoán như vậy bên tai ông tôi đấy.

Ông gật đầu.

- Ông lấy cái ti giả của bé em nhé.

Ngốc rút nó ra từ trong túi rồi nhét xuống dưới gối.

Chỉ chúng tôi, tức là mẹ và tôi, hiểu được tầm quan trọng của món quà mà Ngốc vừa tặng đi. Nó đã cho ông cái ti giả to của nó: cái mà tôi từng vứt qua cửa sổ vào ngày sinh nhật nó rồi phải chạy xuống phố để tìm; cũng chính là cái bị rơi vào bồn cầu vì nó rất thích nhìn ngay sản phẩm nội tạng của mình để xem có to hay không, rồi một ngày cái sản phẩm đó to đến nỗi em trai tôi thốt lên: “Ồ ồ ồ!” và thế là cái ti giả rơi khỏi miệng nó, sau đó mẹ đã định vứt nó đi nhưng nó khóc lóc đến nỗi mẹ đành phải đun nó trong nước sôi rồi trả lại cho nó; cái ti giả có thâm niên cao nhất trong bộ sưu tập của nó, gần như là một đồ vật trưng bày trong bào tàng, cái mà chúng tôi đều gọi là “titi”; cái mà con Boni từng có lần ăn cắp tha về ổ của nó, rồi bác Luisa mang trả cho chúng tôi, bác bảo mẹ tôi là Ngốc có thể lây bệnh cúm sang cho con Boni; cái mà nó từng nhúng vào mọi loại nước xốt, chỉ nhúng một tí ti phần đầu ti, như thể nó là một đầu bếp 3 sao; cái mà tối nào vào lúc mười giờ, sau bữa tối, nó cũng đi tìm, rồi sau đó ngậm vào mồm nằm trên ghế sofa mà thốt ra những tiếng “gônhô, gônhô, gônhô” lừng danh của nó; cái ti giả khiến nó khóc rống lên như bò mỗi khi đánh mất ở đâu đó; cái ti giả mà chúng tôi lùng tìm khắp nhà, nhiều lần còn xuống tận nhà bác Luisa, rồi trước cửa khu nhà, tại quán Tropezón, bởi chúng tôi sợ nếu không tìm thấy thì nó sẽ hú hét suốt cả đêm mất; cái ti giả từng làm bố tôi phải về nhà ngủ một đêm thứ Hai vì nó bị rơi xuống ghế chiếc xe tải khi chúng tôi trèo lên chào tạm biệt bố; bố tôi đã phải lái xe gần bốn trăm cây số để Ngốc có thể ngủ được đêm hôm ấy, và khi xuống khỏi xe thì bố có vẻ mặt của một người rất tức giận, một bộ mặt mà cả tôi lẫn Ngốc đều chưa bao giờ nhìn thấy, và khi sau đó bố lại gần chúng tôi, chúng tôi sợ kinh khủng, rồi bố rút cái ti giả ra khỏi túi, vừa rút vừa hét:

- Thằng nào làm rơi nó vào trong xe của bố hả?

Cả hai đứa chúng tôi bắt đầu run lên vì chưa bao giờ thấy bố biến thành cái con quỷ đứng trước mặt chúng tôi kia. Ngốc khóc òa lên, và cả tôi cũng vậy, để nhỡ đâu việc ấy có thể giúp ích gì đó, và thế là bố mới bảo đây chỉ là một câu nói đùa thôi. Nhờ cái ti giả của Ngốc, chúng tôi không bao giờ còn tin vào tiết mục người bố đáng sợ nữa. Cũng nhờ cái ti giả này, chúng tôi mới có bố ở nhà vào một buổi tối thứ Hai. Mẹ vừa cười vừa nói:

- Nếu mà biết thế này thì chính em đã để cái ti giả lên ghế xe để anh ở nhà mọi buổi tối thứ Hai.

Đấy, cái ti giả mà Ngốc nhét xuống dưới gối của ông là cái ti giả như thế đấy. Để bạn hình dung được một chút giá trị của món quà. Nó gần đáng giá bằng tấm huy chương tình yêu ngày lễ mẹ, hoặc một viên kim cương. Mắt người mẹ của Ngốc ướt rượt, mắt tôi cũng thế, nhưng tôi giấu chúng đi vì tôi muốn để Ngốc ghi thêm điểm nữa ngoài những điểm mà nó đã giành được.

- Ông ơi, tôi nói với ông, ông có muốn cháu lắp răng giả cho ông trước khi bọn cháu đi không?

- Hiện tại thì ông không cần răng đâu.

Mẹ của Ngốc cầm tay chúng tôi, bảo mẹ sẽ dẫn chúng tôi đến nhà bác Luisa. Chúng tôi rời bệnh viện, cổ họng thắt lại đến nỗi gần như không nuốt nổi nước bọt.

Sách (XLIII) Sách đọc mùa thu

Hai đóng góp lớn nhất của những người tên "Chi" trong nghiên cứu dân tộc học tại Việt Nam:

Quyển bên tay phải (NXB Tri Thức) là in lại (lần đầu tiên trong lịch sử) Mọi Kontum huyền thoại (in lần đầu năm 1937, bây giờ gần như không ai có nữa cả). Hồi Nguyễn Kinh Chi (công chức nhà nước bảo hộ, nghề bác sĩ) lên Kontum vào năm 1933, ông đã gọi em trai mới 18 tuổi Nguyễn Đổng Chi lên cùng và sau này Mọi Kontum đã ra đời, được Andrew Hardy (Trường Viễn Đông Bác cổ, giờ không biết còn làm ở đó nữa không) nồng nhiệt khen ngợi.

Quyển bên tay trái là Vũ trụ Mường, NXB L'Harmattan, 1997. Nhà dân tộc học Nguyễn Từ Chi là con trai Nguyễn Kinh Chi. Con trai Nguyễn Đồng Chi thì là giáo sư Nguyễn Huệ Chi.

Tôi còn mấy quyển in lâu lắm rồi của Nguyễn Đổng Chi (tất nhiên không phải bộ cổ tích) mà lười chưa lục.

Trong Người Ba-na ở Kontum, ngoài phần chính văn còn có phụ lục là mấy bộ ảnh chụp trên Kontum, chợt nhớ không biết trong cuốn tiểu thuyết nào có nhân vật nghĩ National Geographic đúng là một dạng khiêu dâm trá hình :)

Tủ sách không phải là nhà xuất bản

Trong những gì báo chí viết về tủ sách "Cánh cửa mở rộng" mà tôi đọc được, không thấy có một ý kiến nào đặt ra vấn đề về tính chất của tủ sách.

Thật ra những người thực hiện tủ sách này (chủ chốt là GS Ngô Bảo Châu và TS Phan Việt) có lẽ đã không hề suy nghĩ đến tính chất của một "tủ sách". NXB Trẻ, nơi "đăng cai" dự án tủ sách này, với tư cách chuyên nghiệp, lẽ ra phải có những điều chỉnh cần thiết.

Theo dự định, đợt đầu của "Cánh cửa mở rộng" sẽ có mấy đầu sách, mấy đầu sách này coi như là đi theo đủ mọi hướng, không hiểu tiêu chí chung là gì.

Có ba tiểu thuyết, đều của các nhà văn tương đối cổ điển, trong đó một tiểu thuyết ngắn (của Thomas Mann), một tiểu thuyết dành cho thiếu nhi (của Selma Lagerlöf), một tiểu thuyết của nhà văn có thể gọi là "du lịch", Victor Segalen.

Có hai tập truyện ngắn, một của nhà văn cổ điển (Norman McLean), tập còn lại của một nhà văn hiện còn sống (Tobias Wolff).

Nếu là một tủ sách văn học thì cũng còn có lý, nhưng sau đó lại có thêm một khảo luận triết học của Michael Sandel và một cuốn sách toán của Mark Levi.

Những đầu sách như thế này không thể nằm chung trong một tủ sách được, vì tủ sách không phải là một nhà xuất bản. Nếu muốn làm rộng như vậy, lẽ ra nhóm thực hiện có thể mở một lúc mấy tủ sách thì mới hợp lý.

Ý kiến nữa

lần này thì đến Văn nghệ trẻ; thiếu mỗi Quân đội nhân dân nữa là đủ bộ :p

“Chỉ là điểm sách”…

Trong ý thức của các nhà phê bình văn học hiện nay của Việt Nam, tuy có rất nhiều điều mù mờ, không thống nhất (chẳng hạn như khi liên quan tới việc nhìn nhận lại một giai đoạn, đánh giá một văn nghiệp hay sự dùng dằng dính dáng tới chủ nghĩa hậu hiện đại) nhưng dường như có một sự phân biệt rất sắc nét: phê bình thì khác với điểm sách. Điều này ta đọc thấy một cách hiển ngôn từ nhà phê bình có thâm niên cao cho tới nhà phê bình mới góp mặt nhẹ nhàng trên văn đàn: họ đều dai dẳng phàn nàn rằng trên báo chí những bài liên quan đến văn học hiếm khi là bài phê bình mà “chỉ đạt trình độ bài điểm sách”.

Với tất cả sự có lý bề mặt của nó, lời khẳng định này lái sự chú tâm của chúng ta trở lại những vấn đề muôn thuở của khoa bình luận văn học, rằng cái gì có giá trị cái gì không, giờ đây lan sang cả địa hạt tưởng chừng nằm hẳn bên ngoài vòng phân định ấy. Và đẩy suy nghĩ đi xa hơn một chút, với toàn bộ sự sắc nét và rõ ràng của nó, ý kiến ấy lại đặt ra một số câu hỏi: về thực chất phê bình và điểm sách khác nhau như thế nào? “phê bình” (trong sự khác biệt có thể có với điểm sách, dĩ nhiên) có cao hơn điểm sách hay không? và trong thời điểm hiện nay, tại sao điểm sách lại có vẻ như đang lấn át phê bình (“phê bình chân chính”, như các nhà phê bình theo “phái” này sẵn sàng nói, cũng như “văn học chân chính” trong diễn ngôn của những nhà văn tự cho là mình thoát hoàn toàn khỏi văn chương “câu khách”, “rẻ tiền”).